फागुण १४, २०८० सोमबार February 26, 2024

बोल्नै पाइदैन भनेर पार्टीले निर्णायक पाइला चाल्यो भने मैले पनि निर्णायक पाइला चालौंला : एमाले नेता, भीम रावल (अन्तवार्ता)

अर्को यही मानकको भाडभैलो हुने हो भने संघीयता देशका लागि आवश्यक छैन

शेयर गर्नुहोस:
फन्ट परिवर्तन गर्नुहोस:

दुई महिनासम्म गृहजिल्ला अछाम रहनुभयो । यति लामो समय बस्नुको उद्देश्य के हो ?

यति लामो समयसम्म पार्टीमा काम गरियो । जनता र पार्टीका नेता-कार्यकर्तासँग लामो सम्बन्ध रहृयो । उहाँहरुका धारणा बुझ्ने, कसरी अगाडि जान उपयुक्त हुन्छ भन्ने विषयमा छलफल जारी राख्ने काम गरेँ ।

झुलाघाट-चिवाभञ्ज्याङ संकल्प यात्रामा देखिनुभएन । तर संकल्प यात्रा कर्णाली तरेपछि अछाम पुग्नु कस्तो संयोग हो ?

कार्यक्रम सम्बन्धमा प्रदेश अध्यक्षले फोन गर्नुभएको थियो । उहाँले पत्र पठाऊँ कि के गरौं भन्नुभएको थियो । मैले उहाँलाई प्रदेशको कार्यक्रम भए तपाईंले यति भनेपछि म आइहाल्थे । केन्द्रले एउटा निर्देशन जारी गरेको छ, यी-यी व्यक्ति सहभागी हुन पाउने भनेर ।

पछि उहाँले (प्रदेश अध्यक्ष) अध्यक्ष र महासचिवसँग कुरा राख्दा तपाईंले झुलाघाट जानुपरेन, अछाम आफ्नै किसिमले गए हुन्छ भन्नुभयो । त्यो भएपछि मेरो इच्छा हुँदाहुँदै सम्भव भएन ।
जहाँसम्म कर्णाली तरेपछि म पुग्ने कुरा एउटा संयोग पनि हो । अर्को, कार्यक्रममा मेरो सहभागितामा रुचि छैन भने त्यहाँ उपस्थित हुनुपर्ने राजनीतिक दृष्टिकोणले उचित पनि हुँदैन । सरोकार पनि भएन ।

पार्टीको पूर्वउपाध्यक्ष, उपप्रधानमन्त्री भइसकेको व्यक्तिले यसरी अलग्गै देखिनु पछाडि अलग पार्टी खोल्ने तयारी त होइन ?

अर्को दल खोल्नेे भए कुरा लुकाएर हिँड्ने सोच्नै सकिदैन । किनभने दल खोल्नु झण्डा जस्तै हो । आफ्ना नीति, कार्यक्रम र सिद्धान्त अघि लिएर जनतालाई आहृवान गर्ने हो ।

त्यो स्थिति आए म नसक्ने मान्छे होइन । स्वदेश, प्रवास सबैतिर तपाई कदम चाल्नुहोस् भन्ने देशभक्तिपूर्ण ठूलो पंक्ति छ । तर त्यो मैले सोचेको होइन ।

यत्रो वर्ष काम गरियो यस (एमाले) मा । हजारौँ देशभक्त नेता-कार्यकर्ता संगठित छन् । पार्टी भनेको कसैको व्यक्तिगत होइन । हजारौँ हजार मान्छेको रगत पसिनाबाट बनेको हो । मैले पाँच दशक लामा कठोर संघर्ष गरेर योगदान गरेको छु । त्यसका लागि भरसक यो पार्टी उपयोगी बनोस् ।

देशमा बाहृय हस्तक्षेप छ । हामी समाजवाद ल्याउने उद्देश्य, उद्देश्यका साथ लडेका छौं । ठूलठूला षड्यन्त्र गरेर यसलाई टुक्राटुक्रा पारेर सिध्याउने खेल खेलिरहेका छन् ।

यस्तो स्थितिमा यो पार्टी जोगियोस् । देशको लागि उपयोगी होस् भन्ने चाहना हो । तर त्यसका लागि जसको हातमा अधिकार छ उहाँहरुले त्यो वातावरण बनाउनुपर्‍यो ।

पार्टी अध्यक्षसँग मतभेद भएकाले कार्यक्रमहरुमा नजानुभएको भन्ने पनि आशंका छ नि ?

उहाँसँग कुनै व्यक्तिगत मनमुटाव छैन । कुनै पूर्वाग्रह, अनादर केही छैन । केही राजनीतिक विषय छन् । जस्तै- देशलाई उपनिवेशको बाटोमा धकेल्ने गरी एमसीसी पारित किन गरियो ? त्यहाँ सांसदलाई बोल्न किन दिइएन ?

नागरिकता विधेयकमा विदेशीलाई हुलेर जनसंख्याको राजनीतिबाट नेपालको अस्मितामाथि धावा बोल्ने किन भयो ? सीमाना मिचेकोमा किन नबोलेको ? लिम्पियाधुरा, लिपुलेक, कालापानीमा भारतीय अतिक्रमण छ, संकल्प यात्रा थाल्दा विदेशी हस्तक्षेप मुक्त होस् भनेर प्रस्ताव किन पारित नगरेको ?

जनताको बहुदलीय जनवाद प्रतिस्पर्धाको राजनीति हो । पार्टीभित्र पनि कार्यकर्ताबाट अनुमोदित हुनुपर्ने निष्पक्ष चुनावमा भाग लिन पाउने प्रत्यकको अधिकार हो । मदन भण्डारीले यो पार्टी खोपीको देवता होइन, त्यही सन्दर्भमा भन्नुभएको हो ।

आजकल केन्द्रबाट फोन गरेर तिमीले उठ्न पाउँदैनौं, फलानोलाई टीका लगाउ भनिन्छ । यो कहाँको जबज हो ? यस्ता राजनीतिक र सैद्धान्तिक विषय छन् ।

तर यो भन्दा कसैले मलाई व्यक्तिगत अन्तरविरोध बढ्यो भन्छ भने देश र जनताको हितमा बोल्न पाइदैन भन्नुपर्‍यो ।

तपाईलाई पार्टीमा सक्रिय गराउन वार्ता टोली पनि गठन भएको थियो । कहाँ अड्कियो कुरा ?

उहाँहरुले खबर गर्नेबित्तिकै म गएँ । राम्रो वातावरणमा कुराकानी भयो । कार्यदलमा रहेका साथीहरुले अध्यक्षको धारणा सुनेर फेरि कुरा गरौँ भन्नुभएको हो । त्यसपछि कहाँ जानुभयो ? उहाँहरुलाई नै सोध्दा थाहा होला ।

त्यसबेला केन्द्रीय कार्यालयमा अध्यक्षसँग दुई घण्टासम्म कुरा भयो । अन्त्यमा एक महिनापछि फर्किएर कुरा गरौं भनेेको थिएँ । एक महिनापछि फर्किएँ पनि । तर उहाँले मलाई केही खबर गर्नुभएन । किन गर्नुभएन ? उहाँलाई नै थाहा होला ।

पार्टीमा भएका अन्तरविरोध, सैद्धान्तिक मतभेद, सांगठनिक समस्याहरु समाधान गर्ने प्रमुख दायित्व कार्यकारी ठाउँमा भएको व्यक्तिको हो । म जतिबेला सुदूरपश्चिम इन्चार्ज थिएँ, त्यहाँ कार्यकर्ताको अन्तरविरोध भयो भने मान्छेहरुलाई बोलाउथेँ, घण्टौं कुरा गरेर समाधान गर्थेँ । त्यसकारण अन्तरसविरोध समाधान गर्ने जिम्मा सम्बन्धित व्यक्तिको हो । म उहाँले बोलाउँदा गएको छु । कुराकानी पनि भएको छ तर उहाँले खबर नगरेपछि मेरो हातमा कुनै अधिकार छैन । कुरा कहाँ पुग्यो भन्ने कुरा उहाँहरुलाई सोधे भन्नुहोला ।

दुई घण्टा छलफल हुँदा कुनै ठोस् कुरा भएन ?

कुनै ठोस प्रस्ताव गर्नुभएन । विभिन्न घटनाक्रमबारे सामान्य कुराकानी गर्नुभयो । एकप्रकारले घटनाक्रमबारे आफूलाई लागेको कुरा भयो ।

कार्यदलका साथीहरुलाई मैले तपाईहरुले निर्णय गर्न सक्ने कति हो ? फेरि अध्यक्षलाई सोध्नुपर्ने होला । त्यसपछि फेरि कुरा गरौंला भन्दा हुन्छ भन्नुभएको हो । तर उहाँहरुले उल्टो प्रचार गरेको भेटें, जुन सरासर गलत हो ।

भीम रावल कति समय भूमिकाविहीन बस्न सक्छन् र भन्ने आशंका पनि छ नि ?

मैले कहिले पनि सत्ता र पदलाई प्राथमिकतामा राखिनँ । जुनबेला पञ्चायतविरुद्ध लडिरहेका थियौं, त्यो बेला मन्त्री बन्ने, पद पाउने कल्पना पनि गरेका थिएनौं । निस्वार्थ ढंगले काम गरेका थियौँ ।

राष्ट्र हितलाई सर्वोपरी राखेर काम गर्ने कम्युनिष्ट पार्टीको परिपाटीबाट अघि बढेको हुँ । अहिले पनि पदमा भए पनि नभए पनि मेरो दृष्टिकोण र सोचाइमा कुनै अन्तर आएको छैन । रक्षामन्त्री हुँदा भारतले गरेको नाकाबन्दीको प्रतिवाद गरेँ । गृहमन्त्री हुँदा भारत र चीनका गृहमन्त्रीसँग कुरा गर्दा कतै नेपालको स्वाधीनता झुकेको देख्नुभएको छ ?

प्रष्ट रुपमा राष्ट्रिय हितका विषयमा कुराकानी गर्दा कोही रिसाएनन् । हजारौं देशभक्त नेपालीहरु जसरी मेरा कुरा अघि सार्छु त्यही विचारमा छन् भन्नेमा विश्वस्त छु ।

पदमा भएको भए राष्ट्रको नीति, निर्माण तहमा गएर प्रभाव गर्न सकिन्छ । जस्तै अहिले म संसदमा भएको भए नदीनाला भारतलाई सुम्पिदा, भारतीय दूतावासले २० करोड रुपैयाँको योजनामा सिधै लगानी गर्ने कुरा ल्याउँदा म प्रभावकारी भूमिका खेल्न सक्थेँ ।

कहिलेसम्म यसरी जाने भन्ने कुरा छ, अहिले म एमालेको सदस्य छु । देशका लागि बोल्दा, पार्टीको सिद्धान्त, नीति, मार्क्सवाद, लेनिनवादका कुराका मूल प्रस्तावनामा बोल्दा बोल्नै पाइदैन भनेर पार्टीले निर्णायक पाइला चाल्यो भने मैले पनि निर्णायक पाइला चालौंला । होइन भने यो पार्टी अझै पनि त्यो दिशामा जाओस् भन्ने प्रयत्न जारी छ ।

तर अहिले पनि राष्ट्रिय परियोजनाहरुबारे त बोलिरहनुभएकै छ । के राष्ट्रिय स्वाभिमानमाथि ठूलै समस्या आइरहेको लाग्छ ?

नेपाली कांग्रेसले कोशी, गण्डकी हुँदै सम्पूर्ण नदीनाला भारतलाई जिम्मा लगायो । आजसम्म कोशी बाँध बनाउँदा डुबेको जग्गाको मुआब्जा किसानले पाएका छैनन् । फेरि कोशी उच्च बाँधको कुरा बढाउन खोज्दैछ । जसले पूर्वको धेरै क्षेत्र डुबान गर्छ । नेपालले ठूलो क्षति भोग्छ । अर्बौको क्षति व्यहोर्नुपर्ने कोशी उच्च बाँधको कुरामा दिल्लीसँग कुरा गर्न टीम पठाइसकेको छ ।

माथिल्लो कर्णाली जीएमआर कम्पनीले ओगटेको १६ वर्ष भयो । आयोजनाको सम्झौता भएको ९ वर्ष हुन लाग्यो । कुनै काम भएको छैन । फुकोट कर्णाली पनि भारतलाई जिम्मा दिइयो । पश्चिम सेती र एसआर सिक्स देउवाले भारतलाई बुझाएको हो ।

चिनियाँ कम्पनीलाई दिएको बुढीगण्डकी आयोजना देउवाले प्रधानमन्त्री हुँदा बिना प्रतिस्पर्धा दिन पाइदैन भनेर खारेज गर्नुभयो । उहाँलाई प्रश्न गर्छु, बुढीगण्डकी प्रतिस्पर्धाबाट दिन पाइदैन भने पश्चिम सेती, सेती ६, फुकोट, अरुण कहाँ प्रतिस्पर्धा गर्नुभयो ? सत्ताका लागि लम्पसार पर्ने ?

अहिले भारतीय दूतावासले नेपालका विकास योजनामा २० करोड रुपैयाँ सोझै बाँड्ने समझदारी भयो । यो भनेको अन्तर्राष्ट्रिय कानुन र देशको स्वतन्त्रताविरुद्ध छ । माओवादीका केही नेताले सूर्यबहादुर थापाको पालामा ३ करोड र बाबुराम भट्टराईको पालामा ५ करोडसम्मको योजनामा सोझै लगानी गर्ने समझदारी भएको थियो भनिरहेका छन् ।

त्यसो भए पुष्पकमल दाहालजी र माओवादी नेताहरुले भन्नुहोस्- सूर्यबहादुर थापा र हामी एउटै मार्काको हौं । सूर्यबहादुरले जसरी भारतको भक्ति गरेको थिए, हामी पनि त्यही मार्काको हौँ भन्नुहोस् ।

अर्को कुरा, विमानस्थल अत्यन्त संवेदनशील क्षेत्र हो । गठबन्धनको सरकारले निजी र सार्वजनिक सहभागितामा विमानस्थल विदेशीको हातमा बेच्ने दाउ गरिसकेको छ । अनि पुष्पकमल दाहालजी कुन देशको प्रधानमन्त्री हो ? कसको सेवामा गरिरहनुभएको छ ? नेपालको दीर्घकालीन हित र स्वाधीनतामाथि त उहाँले आघात पुर्‍याउने काम गरिरहनुभएको छ ।

अहिले पूर्वराजाको राजनीतिक गतिविधिप्रति दलहरुले आपत्ति जनाइरहेका छन् । तपाईं यसबारे के भन्नुहुन्छ ?

प्रधानमन्त्रीले दरबार हत्याकाण्डको छानबिन गर्छौं भन्नुभयो । म उहाँलाई भन्छु-तुरुन्त छानबिन थाल्नुहोस्, परिणाम ल्याउनुुस् ।

मदन भण्डारी हत्याकाण्डको छानबिन गर्नुस् । अमर लामालाई मार्ने उहाँहरु नै होइन ? किन प्रमाण मेटाएको ? एमालेका तत्कालीन महासचिवको हत्यामा संलग्न प्रत्यक्षदर्शीलाई किन मार्नुभयो ?

जहाँसम्म पूर्वराजाको गतिविधिको कुरा छ, अहिले उहाँले गरेको गतिविधिमा जनताको सहभागिता भइरहेको छ । यो सिर्जना गर्ने को हो ? कम्युनिष्ट इतिहासमा प्राप्त झण्डै दुई तिहाइ बहुमत जोगाउने कर्तव्य कसको थियो ? पार्टीका प्रमुख नेता, जसको हातमा कार्यकारी अधिकार थियो उहाँहरुको होइन ? अब फेरि दुई तिहाई ल्याउने निकट भविष्यमा कुनै सम्भावना छ ?

आफू यस्तो गर्ने अनि पूर्वराजाका गतिविधि बढ्यो भने जिम्मा र आत्मनिरीक्षण गर्नपर्ने कि नपर्ने ? पूर्वराजाका आमसभा, भेलाबाट यदि उहाँहरु त्रसित हुनुभएको हो भने उहाँहरु कति कमजोर ?

पूर्वराजाले एउटा सभा गरे, मान्छे आए के भयो ? उहाँहरुले त्यो भन्दा ठूलो सभा राखेर आफ्नो कुरा राख्नु नि । पूर्वराजाका मान्छे आएर टाउको दुख्यो भन्नु हास्यास्पद हो ।

युद्धग्रस्त क्षेत्रहरुमा नेपालीहरु गइरहेका छन् र ज्यान गुमाइरहेका छन् । सरकारको भूमिकाबारे के भन्नुहुन्छ ?

एउटा सार्वभौम स्वतन्त्र देशले आफ्ना नागरिकलाई अर्को देशकोसेनामा भर्ती गर्न दिँदैन । नेपालको कानुनले पनि रोक्छ । यदि कुनै घटना भए तत्काल वार्ता गर्न हच्किनुपर्दैन । यदि मानेन भने अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय राखेर अगाडि बढ्नुपर्छ ।

तर परराष्ट्र मन्त्रालय एउटा विज्ञप्ति प्रकाशन गर्छ । कूटनीतिक नोट पठायो रे, उसले जवाफ दिएन भन्छ कुरा सकियो ।

अन्त्यमा, संविधानका महत्वपूर्ण अन्तर्वस्तुहरु संघीयता, धर्म निरपेक्षता जस्ता विषय फेरि राजनीतिक एजेण्डा बन्न पुगेको छ । यो ठीक हो ?

म संविधान निर्माणका क्रममा दुवै संविधानसभामा थिए । हामीले त्यतिबेला समानुपातिक प्रणालीमा के परिकल्पना गरेका हौं भने जो समुदाय, व्यक्ति प्रत्यक्ष निर्वाचनबाट आउन सक्दैन । राज्यको सहभागिताबाट ल्याउनुपर्ने छ, त्यस्ता व्यक्ति र समुदायलाई प्रतिनिधित्व गराउन ल्याएको हो ।

तर पूर्वप्रधानमन्त्रीकी श्रीमती, पार्टी नेताका नातेदार, शिष्ट भाषामा भन्दा चन्दा दिएर आउने, छुट्टै पार्टीको अध्यक्ष भएर अर्को पार्टीको सांसद भएर ल्याउने यस्तो गर्नलाई ल्याएको होइन । अहिले समानुपातिक प्रणाली गुटबन्दी गर्ने, आफ्ना नातागोता, छोराछोरी, भाइभतिजालाई ल्याउने, पैसा जसले दिन्छ उसलाई ल्याउनेजस्तो प्रणाली भयो, यो खारेज हुनुपर्छ ।

अर्को यही मानकको भाडभैलो हुने हो भने संघीयता देशका लागि आवश्यक छैन । सबभन्दा पहिले राज्यको हितमा जति पनि धाराहरु हामीले राख्यौं, तिनलाई किन कि्रयाशील नगरेको ? प्रधानमन्त्री हुनेहरुले नै तिनलाई छोपेर राखेका छन् ।

जातीय आधारमा प्रदेश बनाउने कुरा अहिले स्वयं प्रधानमन्त्रीले उचालिरहनुभएको छ । १४० भन्दा बढी जाति भनेर जनसंख्यामा देखाइएको छ, त्यति जातीय राज्य हुन्छन् ? एक प्रतिशत, आधा प्रतिशत जनसंख्या भएकालाई राज्य चाहिने अनि १७ प्रतिशत भएकाले राज्य माग्नै नपाउने ? संविधान संशोधन गर्ने हो भने राष्ट्रिय हित, स्वाधीनता, समृद्धिका लागि यो दफा यति कारणले बाधक बन्यो । संशोधन गरेर बलियो बनाउँछु भनेर स्पष्ट तर्क ल्याउनुपर्‍यो नि । अनलाइनखबर

युगखबर अनलाइनमा प्रकाशित कुनै सामग्रीबारे कुनै गुनासो, सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई [email protected] मा पठाउनु होला । धन्यवाद ।

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?

प्रतिक्रिया

ताजा अपडेट
इन्द्रेणीका सञ्चाल कँडेलविरुद्ध यौन दुर्व्यवहारको मुद्दा
२०८० फागुण १४, सोमबार
संसद भवनको सुरक्षार्थ खटिएको प्रहरी टोलीको जिम्मेवारी खोसियो
२०८० फागुण १४, सोमबार
इजरायली सेनाद्वारा गाजाका सर्वसाधारणलाई ‘उद्धार गर्ने’ योजना प्रस्ताव
२०८० फागुण १४, सोमबार
यस वर्ष श्रीलङ्कामा पर्यटक आगमन सङ्ख्यामा २५ लाख नाघ्न सक्ने
२०८० फागुण १४, सोमबार
मिटरब्याज पीडितलाई न्याय दिने काम भइरहेको गृहमन्त्रीको दाबी
२०८० फागुण १४, सोमबार
राष्ट्रपति पौडेलद्वारा आचार्यको निधनप्रति दु:ख व्यक्त
२०८० फागुण १४, सोमबार
अझै पाँच जिल्ला पूर्ण खोप घोषणा हुन बाँकी
२०८० फागुण १४, सोमबार