गम्भीर घटनामा सरकारी निकायकै लापरबाही !

काठमाडौं । तीन वर्षीया बालिका बलात्कार र हत्या प्रकरणमा सरकारी निकायबाटै गम्भीर लापरबाही भएको छ । बाराको सिमराकी पीडित बालिका र उनको परिवारको गोपनीयता भंग गर्नेदेखि हत्यामा संलग्न आरोपीको भिडियोसमेत सरकारी निकायकै संलग्नतामा सार्वजनिक भएको हो । बालिका बलात्कार र हत्या आरोपमा पक्राउ परेका १६ वर्षीय किशोरले घटनाबारे सिलसिलेवार बयान दिएको भिडियो सामाजिक सञ्जालमा छताछुल्ल भएसँगै अनुसन्धानकर्तामाथि गम्भीर प्रश्न उठेको हो । हतकडी लगाएका आरोपित किशोरले हाँस्दै घटनाबारे बताउँदा साथमा दुईजना प्रहरी सार्वजनिक भिडियोमा देखिन्छन् । उनीहरूसँगै अर्का दुई जनाले मोबाइलबाट भिडियो खिचिरहेको दृश्यमा देखिन्छ ।

अभियुक्त प्रहरीको नियन्त्रणमा हुँदा उनीहरूको गोपनीयता अनुसन्धान अधिकृतहरूले नै कायम राख्नुपर्छ । तर, प्रहरीले यो घटनामा आफ्नो प्रक्रिया र कानुनी मर्यादाको ठाडो उल्लंघन गरेको देखिएको छ । कानुनको सर्वमान्य सिद्धान्तअनुसार, अदालतबाट दोषी प्रमाणित नभएसम्म जुनसुकै अभियुक्त पनि ‘निर्दोष’ मानिन्छ । भिडियो अस्पतालमा खिचिएको प्रहरीले जनाएको छ । कसरी सार्वजनिक भयो ? भन्नेबारे अनुसन्धान भइरहेको प्रहरीको भनाइ छ ।

जघन्य प्रकृतिको घटनाको अनुसन्धान निकै सचेततापूर्वक र गोप्य रूपमा गर्नुपर्ने भए पनि प्रहरीले सो घटनाको अनुसन्धानमा गम्भीर लापरबाही गरेको सरोकारवालाहरू बताउँछन् । जितपुर सिमरा उपमहानगरपालिका वडा नम्बर–१ मा बालिका भदौ २ मा मृत भेटिएकी थिइन् । घरबाट हराएको तीन दिनमा अबोध बालिका मृत भेटिएकी हुन् । बालिकाको बलात्कारपछि हत्या भएको प्रहरीको अनुसन्धान निष्कर्ष छ ।

यसअघि, घटनाको छैटौँ दिन सरकारले पीडित परिवारसँग सम्झौता गर्दा पनि मृतक बालिकाको गोपनीयता सरकारकै मन्त्रीहरूबाट भंग भएको थियो । पीडित परिवारसँग भएको सम्झौतापत्र सरकारी पक्षबाटै सार्वजनिक भएको हो । त्यसमा पनि पीडित बालिकाको गोपनीयता उल्लंघन गरिएको छ । गृहमन्त्री सुधन गुरुङ, कानुनमन्त्री सोविता गौतम, भौतिक पूर्वाधार तथा यातायातमन्त्री सुनिल लम्साल, महिला तथा बालबालिका मन्त्री सीता बादी र कृषि वन तथा वातावरणमन्त्री गीता चौधरीद्वारा हस्ताक्षरित आधिकारिक सम्झौतापत्रमै पीडित बालिका र उनको परिवारको नाम उल्लेख गरिएको छ । पाँच–पाँचजना मन्त्रीले हस्ताक्षर गरेको दस्ताबेजमै कानुनी प्रावधानको उल्लंघन गरिएको हो ।

नेपालको ‘अपराध पीडित संरक्षण ऐन-२०७५’ को दफा ६ ले गम्भीर प्रकृतिका अपराधको अनुसन्धान चलिरहँदा पीडितको गोपनीयता पूर्णरूपमा कायम गर्नुपर्ने व्यवस्था छ । जबरजस्ती करणी, हाडनाता करणी, मानव बेचबिखन र यौन दुर्व्यवहार जस्ता घटनाको अनुसन्धान, तहकिकात, अभियोजन र अदालती कारबाहीको सिलसिलामा पीडितको गोपनीयता ख्याल गर्नुपर्ने कानुनी बाध्यता छ । तर, कानुनी व्यवस्थाविपरीत मन्त्री र उच्च अधिकारीहरूले नै सामाजिक सञ्जालमा पीडित परिवारको तस्बिर छ्यापछ्याप्ती बनाएका हुन् । गृहमन्त्री सुधन गुरुङको सामाजिक सञ्जालमा पीडित बालिकाको नाम र उमेर नै उल्लेख गरिएको छ ।

बालिका हराएको सूचनालाई बेवास्ता गरेको र अनुसन्धानमा लापरबाही गरेको भन्दै स्थानीयले प्रदर्शन गरेपछि बारास्थित इलाका प्रहरी कार्यालय सिमरामा कार्यरत डिएसपी दिलीप क्षेत्रीलाई प्रहरी प्रधान कार्यालयमा फिर्ता बोलाएर अर्का डिएसपी दयाकृष्ण भट्टलाई पठाइएको छ । राज्यको माथिल्लो निकायले घटनालाई गम्भीर रूपमा लिए पनि जिल्लामा कार्यरत अनुसन्धान अधिकृतहरू र प्रहरी कर्मचारीले घटनालाई ‘यस्तै त हो नि’ भनेजसरी बुझ्ने गरेको प्रहरीका अधिकृतहरू बताउँछन् । घटनामा संलग्न भएको आरोपमा भिडियो बयान दिने किशोर र प्रदीप खड्कासहित अहिलेसम्म नौ जनालाई पक्राउ गरिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय बाराका डिएसपी मीनबहादुर घलेले जानकारी दिनुभयो ।

बयानको भिडियो खिच्ने प्रहरी पक्राउ

बाराकी बालिकाको बालात्कारपछिको हत्यामा संलग्न किशोरको बयानको भिडियो खिचेर सार्वजनिक गरेको अभियोगमा एक प्रहरी प्रकाउ परेका छन् । भिडियो खिच्ने व्यक्तिबाटै त्यो बाहिरिएको हुनसक्ने देखिएपछि उनलाई प्रहरीले पक्राउ गरेको हो । भिडियो खिच्ने प्रहरीलाई पक्राउ गरी हिरासतमा राखिएको बारा प्रहरीका एसपी नरेन्द्र कुँवरले जानकारी दिनुभयो । उनलाई फौजदारी कुसरमा नै कारबाही अघि बढाउने तयारी भएको छ । किशोरको बयान चलिरहेको बेलामा बयान कक्षमा खिचेको भिडियो अहिले सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भएको छ । प्रहरीसमक्ष गरेको बयानको भिडियो बाहिरिएपछि प्रहरीमाथि नै प्रश्न उठेको थियो । भिडियो खिच्ने समूहमा पाँचजना प्रहरी देखिएको र अन्यमाथि पनि अनुसन्धान भइरहेको छ ।

सांसदहरूको प्रश्न- अनुसन्धानको गोप्य भिडियो कसरी बाहिरियो ?

प्रतिनिधिसभामा सांसदहरूले यो घटनामा सरकारको भूमिकालाई लिएरसमेत प्रश्न उठाएका छन् । नेपाली कांग्रेसकी सांसद शाहजान खातुनले तीन वर्षकी अवोध बालिकामाथि बलात्कार र त्यसपछि हत्या तथा अनुसन्धानकै क्रममा रहेको अभियुक्तको भिडियो सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भएको घटनाले आफूलाई अत्यन्तै मर्माहत बनाएको बताउनुभयो । ‘अनुसन्धानको गोप्य भिडियो कसरी बाहिरियो ?’ उहाँले प्रश्न गर्नुभयो, ‘कसले खिच्यो ? कसले सार्वजनिक गर्‍यो ? यो विषयमा तत्काल छानविन गरी दोषीमाथि कारबाही हुनुपर्छ ।’ श्रम संस्कृति पार्टीकी सांसद राधिका रम्तेलले यो विषयमा सरकारले जवाफ दिनुपर्ने माग गर्नुभयो । कठोर सजाय दिएर अन्य घटना हुन नदिन तयार हुनुपर्ने उहाँको भनाइ छ ।

नेकपा एमालेकी संसदीय दलकी उपनेता पद्मा अर्यालले बाराकी बालिकाको बलात्कारपछि हत्या भएको विषयलाई आधार मानेर सरकारले यस्ता घटना किन घट्छन् ? भन्ने निर्क्योल गर्न माग गर्नुभएको छ । प्रतिनिधिसभाको सोमबारको बैठकलाई सम्बोधन गर्दै उहाँले यौन पिपासु मानव भएर पशुजन्य व्यवहार गर्ने व्यक्तिलाई साहस कहाँबाट प्राप्त भएको छ ? भन्ने पत्ता लगाउन माग गर्नुभएको हो । ‘बारामा बालिकाको क्रूर हत्या भएको छ । अनुसन्धानको लागि सुरक्षा निकाय लागेको छ । केही मानिस अनुसन्धानमा तानिएका छन् । दोषीमाथि छिटो कारबाही होस्’, उहाँले भन्नुभयो, ‘परिवारले न्याय पाउनुपर्छ । यौन पिपासु मानव भएर पशुजन्य व्यवहार गर्ने व्यक्तिलाई त्यो साहस कहाँबाट प्राप्त भयो ? ठीक ढंगले कारबाही अघि बढाएनौँ भने त्यसखाले प्रवृत्ति बढ्ने देखिन्छ ।’

हामीले कस्तो समाज बनाइरहेका छौँ ?

रास्वपा महामन्त्री विपिनकुमार आचार्यले पनि पीडितको गोपनियता र आरोपितको भिडियो सार्वजनिक भएकोमा आपत्ति जनाउनुभयो । हामीले कस्तो समाज बनाइरहेको छौँ ? भन्दै उहाँले प्रश्नसमेत गर्नुभयो । ‘हत्याकाण्डबारे जे भयो त्यसका बारेमा धेरै बोलिनँ । तर, हामी सबै जनाले मनन गर्नुपर्ने चाहिँ के हो भने हामीले कस्तो समाज बनाइरहेका छौँ ? जहाँ मृतकको बुवा-आमाले धन्यवाद भनेको भिडियो मन्त्रालयमा खिचिन्छ र कहीँ मेडिकल गर्दै गर्दा एउटा अक्युज्ड (आरोपित)ले बोलेको कुराहरूलाई सार्वजनिक तरिकाले पब्लिकमा राखिन्छ । यस्तो समाज बन्द गरिनुपर्छ’, उहाँले भन्नुभयो ।हिमालय टाइम्स