गर्मीमा किन बढी रिस उठ्छ ? यस्तो छ वैज्ञानिक कारण

एजेन्सी । बन्दुक संस्कृति अर्थात् बन्दुक राख्ने अभ्यास अमेरिकी समाजमा गहिरो रूपमा गाँसिएको छ । त्यहाँ बन्दुक किन्न र बेच्न दुवै धेरै सजिलो छ । जसका कारण त्यहाँ बारम्बार गोली हानाहान हुने गरेको छ ।

जसमा एक व्यक्तिले भीडभाड भएको ठाउँमा वा विद्यालय वा कलेजमा अन्धाधुन्ध गोली चलाएर दर्जनौं मानिसको ज्यान लिन्छ ।

‘गन वाइलेन्स आर्काइभ’ को प्रतिवेदनले देखाउँछ कि सन् २०२२ मा अमेरिकामा भएका ३२४ सामूहिक गोलीकाण्डमध्ये ८४ प्रतिशत गर्मी मौसममा मात्र भएका थिए ।

यो रिपोर्टपछि फेरि प्रश्न उठ्न थाल्यो कि मौसम र मानव व्यवहारबीच के सम्बन्ध छ । विश्वभर भएका धेरै मनोवैज्ञानिक अध्ययनहरूले तापमान वृद्धिसँगै रिस, तनाव, तनाव र यससँगै आपराधिक गतिविधि पनि बढेको बताएको छ ।

गर्मीयाममा सडक दुर्घटना, सडक क्रोध र सम्बन्धमा द्वन्द्व पनि बढ्ने विभिन्न अनुसन्धानमा देखिएको छ । यो मौसममा मानिस क्रोधित बन्ने गर्छ अर्थात् मौसमको तापक्रमसँगै मानिसको मनको तापक्रम पनि बढ्छ । परिणाम तनाव, अवसाद, चिन्ता र झगडा र सम्बन्धमा कलह हुन्छ ।

गर्मीमा मानिसलाई क्रोधित र आक्रामक बन्नुमा मानव शरीरको संरचना पनि जिम्मेवार हुन्छ । चिकित्सक बताउँछन् कि शरीरमा अत्यधिक गर्मी महसुस हुने वित्तिकै रक्तनलीहरू फैलिन्छ । शरीरलाई शीतल राख्नका लागि नसाहरूमा रगत तीव्र गतिमा बग्न थाल्छ । अत्यधिक पसिना आउँछ । यो कारणले गर्दा कडा घाम वा गर्मीमा शरीरमा रातोपन देखिन्छ ।

शरीरलाई चिसो राख्न रगतको प्रवाह बढाउनु भनेको हाम्रो मुटुले छिटो रगत पम्प गर्नु हो । यसको मतलब मुटुले आफ्नो क्षमताभन्दा धेरै मेहनत गर्नुपर्छ । यही कारणले गर्दा कडा घाम र गर्मीमा हाम्रो मुटुको धड्कन २.५ गुणासम्म बढ्छ ।

मुटुमा रहेको यो दबाबका कारण गर्मीमा मानिसहरु तनाव, चिन्ता र क्रोधको समस्यासँग जुध्छन् । मुटुमा सामान्यभन्दा साढे दुई गुणा बढी बोझ पर्दा मानिसको सोच्ने शक्तिमा प्रत्यक्ष असर पर्छ । उसको भावनामा पूर्ण नियन्त्रण छैन । उसले आवेगमा निर्णय लिन्छ ।

उदाहरणका लागि, कुनै पनि मौसममा थकानले गर्दा मानिस चिडचिडा हुन्छ किनभने थकानको अर्थ हाम्रो मुटु थाकेको छ र अब यसलाई थप मेहनत गर्नुपर्छ । त्यसैगरी, गर्मीमा चिडचिडापनको वास्तविक कारण हृदयमा अतिरिक्त कामको बोझ हो ।

के तपाईलाई थाहा छ शरिरमा सबैभन्दा बढी रगत, पानी र अक्सिजन कुन अंगले खपत गर्छ ? जवाफ हाम्रो मस्तिष्क हो । त्यसैले जब कुनै कारणले शरीरमा यी तीन कुराको कमी हुन्छ, त्यसको पहिलो प्रभाव मस्तिष्कमा पर्छ र मस्तिष्कमा असर पर्नुको अर्थ शरीरका सबै कार्यहरू सुस्त हुन्छन् ।

गर्मी मौसममा तापक्रम ४५ नाघेपछि तातो छालले मुख जलाउँछ, त्यसपछि सबैभन्दा पहिले शरीरमा पानी र अक्सिजनको स्तर घट्छ । गर्मीमा डिहाइड्रेसन सबैभन्दा ठूलो समस्या हो । शरीर निर्जलित हुँदा दिमागको सोच्ने शक्ति र सहनशीलता पनि कम हुन्छ ।

यस्तो अवस्थामा तपाईलाई कसैसँग धेरै रिस उठिरहेको छ, झगडा गर्ने महसुस भइरहेको छ र सानो सानो कुरामा पनि यति रिस उठिरहेको छ कि कसैको टाउको फुटाउने जस्तो लाग्छ भने पर्खनुहोस् । तपाईंलाई एक गिलास चिसो पानी चाहिन्छ । तपाईंको शरीर निर्जलित छ । शरीरमा पानी र अक्सिजन प्रवेश गर्ने बित्तिकै मनले स्वतः सोच्न थाल्छ र मन शान्त हुन्छ । र हो, यस समयमा लामो र गहिरो सास लिन नबिर्सनुहोस् ।