साउदी अरेबियाका दुई विमानस्थलमा हुथीको आक्रमण, एक पाकिस्तानीसहित १३ जनाको मृत्यु

रियाद। साउदी अरेबियामा विगत एक दशकभन्दा बढी समययताकै सबैभन्दा घातक मानिएको आक्रमणमा १२ जनाको ज्यान जानुका साथै सयौँ घाइते भएको भोलिपल्टै आइतबार रियादस्थित किङ खालिद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा पुनः अर्को घातक प्रहार भएको छ।

यमनका हुथी विद्रोहीविरुद्धको साउदी नेतृत्वको गठबन्धनका प्रवक्ताका अनुसार आइतबार भएको आक्रमणका कारण टर्मिनल ४ मा आगलागी भएको थियो।

साउदी अरेबियाको नागरिक उड्डयन सामान्य प्राधिकरणले यस आक्रमणमा परी एक जना पाकिस्तानी नागरिकको मृत्यु भएको र अन्य ११ जना घाइते भएको जनाएको छ। प्राधिकरणका अनुसार घाइते सबैलाई उपचारका लागि अस्पताल लगिएको छ भने अधिकारीहरूले विमानस्थलका संरचनामा पुगेको भौतिक क्षतिको मूल्यांकन गरिरहेका छन्।

आइतबार नै यसअघि साउदी हवाई रक्षा प्रणालीले विमानस्थल नजिकै आइरहेको एउटा क्रुज क्षेप्यास्त्रलाई आकाशमै नष्ट  गरेको थियो।

विमानस्थलमा शनिबार भएको क्षेप्यास्त्र आक्रमणपछि यो पछिल्लो प्रहार भएको हो। साउदी अधिकारीहरूका अनुसार शनिबारको आक्रमणमा चार जना साउदी, दुई जना बङ्गलादेशी, एक जना अमेरिकी, एक जना इजिप्टियन, एक जना जोर्डनियन, एक जना सिरियन, एक जना प्यालेस्टिनी र एक जना सुदानी नागरिक गरी १२ जनाको मृत्यु हुनुका साथै ३०९ जना घाइते भएका थिए। रियादस्थित भारतीय दूतावासले आइतबार दिएको जानकारी अनुसार उक्त आक्रमणमा घाइते भएका एक भारतीय नागरिकको पछि उपचारका क्रममा मृत्यु भएको छ।

त्यस आक्रमणका कारण विमानस्थल कम्तीमा आइतबार अबेरसम्मका लागि बन्द गर्नुपरेको थियो, जसका कारण ६०० भन्दा बढी उडानहरू रद्द भएका थिए।

हुथी विद्रोहीहरूले शनिबारको प्रहारसहित पछिल्ला आक्रमणहरूको जिम्मेवारी लिएका छन्। यमनमा साउदी अरेबियाले तीव्र बनाएको हवाई हमलाको जवाफमा यी आक्रमणहरू गरिएको उनीहरूको भनाइ छ, जसमा महिला तथा बालबालिकासहितका सर्वसाधारण हताहत भएको उनीहरूको दाबी छ।

हुथी नियन्त्रित सशस्त्र बलले जारी गरेको एक विज्ञप्तिमा साउदी युद्धक विमानहरूले अघिल्लो २४ घण्टामा १२४ पटक हवाई हमला गरेको आरोप लगाउँदै साउदीभित्रका विमानस्थल र अन्य स्थलहरूलाई निरन्तर निशाना बनाउने चेतावनी दिएको छ।

हुथीहरूले दम्मामस्थित किङ फहद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थललाई पनि निशाना बनाएको दाबी गरेका छन्। साउदी अरेबियाको नागरिक उड्डयन सामान्य प्राधिकरणले पछि आइतबार साँझ उक्त विमानस्थलमा पनि आक्रमण भएको पुष्टि गर्दै अधिकारीहरूले क्षतिको मूल्यांकन र सुरक्षा जाँच गरिरहेको जनाएको छ।

शनिबारको आक्रमणपछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले यमनमा हुथीहरूविरुद्ध साउदी हमलामा सामेल हुनेबारे विचार गरिरहेको बताएका छन्, जबकी यसअघि उनले प्रत्यक्ष सैन्य हस्तक्षेपका लागि साउदीले गरेको अनुरोध अस्वीकार गर्दै आएका थिए।

यो आक्रमण यसै साता किङ खालिद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा भएका शृङ्खलाबद्ध प्रहारहरूको एक भाग हो। साउदी अधिकारीहरूका अनुसार मङ्गलबार र बिहीबारका बीचमा विमानस्थलमा भएका आक्रमणहरूमा छ जनाको मृत्यु भएको थियो भने दर्जौँ घाइते भएका थिए।

शनिबारको आक्रमणका क्रममा विमानस्थलमा रहेका एक यात्रीले रोयटर्स समाचार एजेन्सीलाई बताए अनुसार उनीहरूले बाहिर आकाशमा केही उडिरहेको देखेका थिए र त्यसलगत्तै डिपार्टचर गेट नजिकैको छतको केही भाग खसेको थियो।

अर्का एक प्रत्यक्षदर्शीले ठूलो विस्फोटको आवाज सुनेको र त्यसपछि धेरै मानिसहरू भुइँमा घाइते भई लडिरहेको देखेको स्मरण गरे। रोयटर्सद्वारा जारी गरिएको प्रत्यक्षदर्शीको एक भिडियोमा टर्मिनलको भुइँमा ठूला बोर्डहरू र भग्नावशेषहरू असरल्ल छरिएका र मानिसहरू धुलोले भरिएको हलबाट यताउता भागिरहेको देखिएको छ।

साउदी अरेबियाको दोस्रो ठूलो र व्यस्त विमानस्थल किङ खालिद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलले करिब ८० लाख जनसङ्ख्या भएको राजधानी रियादलाई सेवा दिँदै आएको छ। अमेरिका, युके, स्पेन र क्यानडालगायतका देशहरूले आफ्ना नागरिकहरूलाई उक्त विमानस्थल प्रयोग नगर्न सचेत गराएका छन्।

शनिबारको घटनाले यमनको अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता प्राप्त सरकारको समर्थनमा हवाई अभियान चलाइरहेको साउदी अरेबियाको रक्षा क्षमतामा रहेका कमजोरीहरूलाई उदाङ्गो पारिदिएको छ। इरानी सहयोगमा हुथीहरूले ब्यालिस्टिक हतियारसहितका क्षेप्यास्त्रहरूको ठूलो भण्डारका साथै विभिन्न प्रकारका ड्रोनहरू निर्माण गरेका छन्।

आइतबार हुथी सैन्य टोलीले जारी गरेको विज्ञप्तिमा सबै एयरलाइन्स र यात्रुहरूलाई मक्का र मदिनाका विमानस्थलबाहेक साउदीका अन्य विमानस्थल र हवाई क्षेत्र प्रयोग नगर्न पुनः चेतावनी दिइएको छ, “किनकि ती आक्रमणको जोखिममा छन्।”

“क्षेप्यास्त्रहरू नष्ट गर्ने असफल प्रयासहरूको जिम्मेवारी साउदी अरेबिया आफैँले लिनुपर्नेछ”, हुथीको विज्ञप्तिमा भनिएको छ, र उनीहरूले “नाकाबन्दीको जवाफ नाकाबन्दीले र उत्तेजनाको जवाफ उत्तेजनाले” दिइरहने बताएका छन्। यस समूहले हवाई सेवाहरूलाई साउदी आकाश प्रयोग नगर्न पनि चेतावनी दिएको छ।

ट्रम्पले शनिबार आफूले आक्रमणपछि साउदी क्राउन प्रिन्स मोहम्मद बिन सल्मानसँग कुरा गर्ने योजना बनाएको बताए।

“उनीहरू रक्षा गर्न सक्षम छन्। साउदीहरू राम्रा योद्धा हुन्। तर मलाई लाग्छ यो आक्रमण एकदमै भयानक कुरा हो,” साउदी अरेबियाले हुथीहरूविरुद्ध आफ्नो रक्षा गर्न सक्छ कि सक्दैन भन्ने प्रश्नमा ट्रम्पले भने।

ह्वाइट हाउस बाहिर पत्रकारहरूले वासिङ्टनले अमेरिकी शत्रु इरानसँग जोडिएको यस विद्रोही समूह हुथीविरुद्ध साउदी हमलामा सहभागी हुने योजना बनाएको छ कि भनेर सोध्दा ट्रम्पले भने: “हामी हुन सक्छौँ। हामी यसलाई हेर्दैछौँ।” “हामीले भर्खरै पछिल्लो आक्रमणका बारेमा थाहा पायौँ, त्यसैले हामी निर्णय लिनेछौँ। हामी धेरै छिटो कदम चाल्छौँ।”

गत महिना ट्रम्पले हुथीविरुद्ध अमेरिकी हमलाका लागि साउदी क्राउन प्रिन्स मोहम्मद बिन सल्मानले गरेका दुईवटा अपिल अस्वीकार गरेको सीएनएनले त्यसबेला रिपोर्ट गरेको थियो।

अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले एक्स (ट्विटर) मा एक पोस्ट गर्दै मारिनेहरूमा एक अमेरिकी नागरिक पनि रहेको पुष्टि गरे र यी आक्रमणहरूले “निर्दोष नागरिकको जीवनप्रति चरम उपेक्षा” देखाएको भन्दै भर्त्सना गरे। रियादस्थित अमेरिकी दूतावासले आइतबार जारी गरेको एक विज्ञप्तिमा शनिबारको आक्रमणमा भएको धनजनको क्षतिप्रति “गहिरो दुःख” व्यक्त गरेको छ। दूतावासले मृतकका परिवारजनप्रति समवेदना प्रकट गर्दै घाइतेहरूको “पूर्ण र शीघ्र स्वास्थ्य लाभको” कामना गरेको छ।

मामिलाबारे जानकार मानिसहरूले रोयटर्सलाई बताए अनुसार गम्भीर अवस्थामा रहेकाहरूसहित घाइतेहरूलाई शनिबार एम्बुलेन्स र हेलिकप्टरमार्फत हतार-हतार अस्पताल पुर्‍याइएको थियो।

यमनका लागि संयुक्त राष्ट्रसङ्घका विशेष दूत हान्स ग्रुन्डबर्गले एक्समा एक पोस्ट गर्दै यी आक्रमणहरू क्षेत्रको सुरक्षाका लागि गम्भीर खतरा पैदा गर्ने “एक गम्भीर तनाव” भएको बताएका छन्।

यस्तै, संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले पछिल्लो आक्रमणको भर्त्सना गर्दै “सर्वसाधारण र नागरिक पूर्वाधारहरूमाथि हुने आक्रमण अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको उल्लंघन हो” भन्दै एक्समा लेखेका छन्।

साउदीको गलत मूल्यांकन

वर्षौंको सापेक्षिक शान्तिपछि यो गर्मीयाममा यमनको गृहयुद्ध पुनः भड्कियो र गत महिना उल्लेख्य रूपमा तीव्र बन्यो।

यमनको राजधानी सानामा साउदीले लगाएको नाकाबन्दीको बदलामा हुथीहरूले जुलाईमा रातो सागरमा साउदी जहाजहरूलाई निशाना बनाउने घोषणा गरे र तेल प्रशोधन केन्द्रहरूलगायत साउदी पूर्वाधारहरूविरुद्ध क्षेप्यास्त्र आक्रमणको अभियान सुरु गरे।

गत महिना उनीहरूले यमनको रातो सागर तटीय क्षेत्रमा तीव्र गतिमा आक्रमण गर्दै मोचा बन्दरगाह कब्जा गरे र यमनको तेस्रो ठूलो सहर ताइज नजिक पुगे। त्यसपछि अडेनमा आधारित साउदी समर्थित यमनी सरकारले ठूलो सैन्य कारबाही सुरु गर्यो, तर गुमेको भूभाग फिर्ता लिन उसलाई संघर्ष गर्नुपरिरहेको छ।

साउदी अरेबियाले ११ वर्षदेखि सैन्य बल र कूटनीतिमार्फत आफ्नो दक्षिणी सीमाको द्वन्द्वलाई नियन्त्रण गर्ने प्रयास गर्दै आएको छ-सुरुमा हुथीहरूसँग युद्ध लडेर, त्यसपछि उनीहरूसँग शान्ति वार्ता गरेर र उनीहरूका समर्थक तेहरान (इरान) सँग कूटनीतिक सम्बन्ध पुनर्स्थापित गरेर।

यी प्रयासहरूका बाबजुद विशेषज्ञहरूका अनुसार श्रृङ्खलाबद्ध गलत मूल्याङ्कनका कारण रियाद यमनमा थप द्वन्द्वको जोखिममा परेको छ। साउदी अरेबियाले गत वर्षको अन्त्यमा यमनमा प्रतिद्वन्द्वी बललाई समर्थन गरेको भन्दै युएईसँगको आफ्नो दीर्घकालीन साझेदारी समाप्त गर्यो, आफूलाई सहयोग चाहिएको खण्डमा समर्थन गर्ने ट्रम्पको इच्छालाई गलत रूपमा आंकलन गर्यो र हुथीविरुद्ध लडिरहेका विभाजित सशस्त्र गुटहरूलाई संगठित गर्न संघर्ष गर्‍याे।

यो तनावले व्यापार र पर्यटनको अन्तर्राष्ट्रिय गन्तव्य बन्ने साउदी अरेबियाको बृहत्तर महत्त्वाकांक्षालाई खतरामा पारेको छ। आइतबार साउदी ऊर्जा मन्त्रालयले रियादमा विश्व पेट्रोलियम कंग्रेस  तय गरिएकै समयमा सुरु भएको जनाएको छ, तर त्यसमा कति प्रतिनिधिहरू सहभागी भइरहेका छन् भन्ने स्पष्ट छैन।