कार्तिक ३०, २०८३ सोमबार November 16, 2026

जथाभाबी एन्टिबायोटिक प्रयोग : बढ्दै छ औषधी प्रतिरोधको जोखिम

चिकित्सकको सल्लाहबिना एन्टिबायोटिक सेवन गर्ने, औषधीको मात्रा आफैँ घटाउने वा सुधार भएको भन्दै बिचमै छाड्ने प्रवृत्ति खतरनाक

शेयर गर्नुहोस:
फन्ट परिवर्तन गर्नुहोस: अ अ अ

काठमाडौँ, कात्तिक ३० गते । सामान्य रुघाखोकी, घाँटी दुख्ने र ज्वरो आउनेबित्तिकै चिकित्सकको परामर्शबिना एन्टिबायोटिक सेवन गर्ने प्रवृत्तिले औषधी प्रतिरोधको जोखिम बढाएको छ । आवश्यकताबिना एन्टिबायोटिक प्रयोग गर्ने र औषधीको पूरा मात्रा सेवन नगर्ने बानीले सामान्य सङ्क्रमणको उपचारसमेत भविष्यमा चुनौतीपूर्ण बन्न सक्ने चिकित्सकले बताएका छन् ।

हेटौँडाकी अनिता सुवेदीलाई सामान्य खोकी लाग्दा पनि एन्टिबायोटिक सेवन नगरी चित्त बुझ्दैन । केही समयअघि उहाँले पाँच दिनका लागि भन्दै खोकीको औषधीसँगै एन्टिबायोटिक खरिद गरेर सेवन गर्नुभयो । केही दिनमै खोकी निको भएपछि घरेलु उपचारभन्दा औषधीले छिटो काम गर्ने उहाँको विश्वास छ ।

“घरमा अदुवा, जिरा र बेसार मिसाएर बनाएको पानीले खोकी निको हुँदैन । त्यसैले खोकी लाग्नासाथ फार्मेसीमा गएर औषधी किनिहाल्छु,” अनिताले भन्नुभयो । सामान्य खोकी लाग्ने, फार्मेसीबाट औषधी किनेर खाने र निको भएपछि केही समयमै समस्या दोहोरिने उहाँको क्रम चलिरहेको छ । सुवेदीको यो अनुभव सामान्य लागे पनि चिकित्सकको परामर्शबिना एन्टिबायोटिक सेवन गर्ने प्रवृत्तिले नेपालमा औषधी प्रतिरोध (एन्टिमाइक्रोबियल रेसिस्टेन्स) को जोखिम बढाइरहेको छ । सामान्य रुघाखोकी तथा भाइरल सङ्क्रमणमा एन्टिबायोटिकले काम नगर्ने भए पनि यसको जथाभाबी प्रयोगले भविष्यमा औषधीको प्रभावकारिता घटाउन सक्ने जोखिम बढाएको छ ।

नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्ले सन् २०२२ मा सातै प्रदेशलाई समेटेर गरेको अध्ययनमा ४३.४ प्रतिशत औषधी वितरकले चिकित्सकको सिफारिसबिना एन्टिबायोटिक बिक्री गर्ने गरेको पाइएको थियो । त्यस्तै

बहिरङ्ग सेवामा आएका करिब एक तिहाइ बिरामीले चिकित्सकको सिफारिसबिना एन्टिबायोटिक खरिद गरेको र एक चौथाइले चिकित्सकले तोकेको पूरा मात्रा सेवन नगरेको अध्ययनले देखाएको छ । नेपालका आठ जिल्लाका ७९ प्रतिशत उत्तरदाताले चिकित्सकको सिफारिसबिना औषधी पसलबाट एन्टिबायोटिक खरिद गरेको पाइएको थियो । यसले एन्टिबायोटिकको प्रयोगबारे जनचेतना र औषधी बिक्रीको नियमन दुवै कमजोर रहेको देखाएको छ ।

औषधी प्रतिरोधसम्बन्धी विशेषज्ञ डा. सन्तोष दुलालले एन्टिबायोटिकको जथाभाबी प्रयोगले जीवाणुमा औषधी प्रतिरोध गर्ने क्षमता विकास हुने बताउनुभयो । उहाँले सामान्य सङ्क्रमणमा प्रयोग हुँदै आएका औषधीले काम नगर्ने अवस्था आउन सक्ने चेतावनी दिँदै विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले औषधी प्रतिरोधलाई विश्वव्यापी जनस्वास्थ्य चुनौतीका रूपमा लिएको जानकारी दिनुभयो । उहाँले चिकित्सकको सल्लाहबिना एन्टिबायोटिक सेवन गर्ने, औषधीको मात्रा आफैँ घटाउने वा सुधार भएको भन्दै बिचमै छाड्ने प्रवृत्ति रोक्नुपर्ने बताउनुभयो ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले सन् २०२३ सेप्टेम्बरमा सिफारिस नगरेका १०३ प्रकारका एन्टिबायोटिक औषधीको दर्ता, नवीकरण, आयात तथा उत्पादनमा औषधी व्यवस्था विभागले प्रतिबन्ध लगाएको थियो । विभागका महानिर्देशक भरत भट्टराईले विभागले मेरोपेनेम, पोलिमिक्सिन बी, पाइपेरासिलिन प्लस टाजोब्याक्टम, भ्यान्कोमाइसिन, कोलिस्टिन र लाइनजोलिड गरी छ वटा एन्टिबायोटिक औषधी अस्पतालबाहेकका औषधी पसलबाट बिक्री गर्न रोक लगाएको जानकारी दिनुभयो । गम्भीर सङ्क्रमणको उपचारमा प्रयोग हुने यी औषधीको अनावश्यक प्रयोग नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यले यस्तो व्यवस्था गरिएको उहाँको भनाइ छ ।

विभागले सन् २०२५ मा एन्टिमाइक्रोबियल औषधी खपत निगरानी कार्यविधि जारी गरेको थियो । यसले औषधी उत्पादक तथा आयातकर्ताबाट खपतको विवरण सङ्कलन र विश्लेषण गरी राष्ट्रिय तथ्याङ्क तयार गर्ने व्यवस्था गरेको छ । सरकारले सन् २०२३ मा राष्ट्रिय एन्टिमाइक्रोबियल उपचार निर्देशिका जारी गरी स्वास्थ्यकर्मीलाई सङ्क्रमणको प्रकृति अनुसार सही औषधी, मात्रा र अवधि निर्धारण गर्न मार्गदर्शन गरेको छ ।

त्यस्तै सन् २०२४–२०२८ का लागि राष्ट्रिय एन्टिमाइक्रोबियल प्रतिरोध नियन्त्रण कार्ययोजना कार्यान्वयनमा ल्याइएको छ । यसले मानिस, पशुपन्छी, कृषि तथा वातावरण क्षेत्रमा औषधीको विवेकपूर्ण प्रयोगलाई प्राथमिकता दिएको छ । गोरखापत्रबाट

युगखबर अनलाइनमा प्रकाशित कुनै सामग्रीबारे कुनै गुनासो, सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई [email protected] मा पठाउनु होला । धन्यवाद ।

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?

प्रतिक्रिया

ताजा अपडेट
कोप–३१ सफल बनाउन वार्तामा लचकता अपनाउन सबै राष्ट्रलाई साइमन स्टिलको आग्रह
२०८३ कार्तिक ३०, सोमबार
मिनी संसद्को विधायिकी कार्य सुस्त
२०८३ कार्तिक ३०, सोमबार
आजको मौसम : कोशीसहित तीन प्रदेशका हिमाली क्षेत्रमा हल्का वर्षा र हिमपातको सम्भावना
२०८३ कार्तिक ३०, सोमबार
रास्वपा सांसदहरूमा बढ्दो विदेश भ्रमणको मोह
२०८३ कार्तिक ३०, सोमबार
एसिसी पुरुष एसिया कप राइजिङ स्टार्स क्रिकेट प्रतियोगिताका लागि नेपाली टोली घोषणा
२०८३ कार्तिक ३०, सोमबार
आजका लागि विदेशी मुद्राको विनिमयदर निर्धारण
२०८३ कार्तिक ३०, सोमबार
जथाभाबी एन्टिबायोटिक प्रयोग : बढ्दै छ औषधी प्रतिरोधको जोखिम
२०८३ कार्तिक ३०, सोमबार