मंग्सिर २, २०८३ बुधबार November 18, 2026

काँग्रेस सभापतिका मैदानी उम्मेदवार – डा. सुरेश आचार्य

शेयर गर्नुहोस:
फन्ट परिवर्तन गर्नुहोस: अ अ अ

नेपाली काँग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवाले सभापतिमा दोहो¥याएर लड्ने तयारी गरेपछि काँग्रेसका आकाङ्क्षीहरूको चहलपहल ह्वात्तै बढेको छ । काँग्रेसमा पछिल्लो समय तीन वटा समूहबीचको राजनीति चल्दै आएकोमा अब पुराना समूहको अस्तित्व सङ्कटमा परेको छ र यो सङ्कटमा धेरथोर पार्टी सभापति शेरबहादुर देउवा पनि हुनुहुन्छ । सबैभन्दा बढी सङ्कट कोइराला परिवारका उत्तराधिकार पाएका रामचन्द्र पौडेललाई छ । हिजो देउवाविरुद्ध एक भएको कोइराला क्याम्पमा कोइराला वंशकै दुई डा. सशाङ्क कोइराला र डा. शेखर कोइराला मैदानमा अगाडि बढिसकेका छन् । कोइराला परिवारविरुद्धको वंशका प्रकाशमान सिंह पनि हिजो पौडेलकै सारथि हुनुहुन्थ्यो तर अहिले उहाँ आफैंँ सभापतिका नाममा लञ्च खाँदै र ख्वाउँदै हुनुहुन्छ ।

देउवाकै समूहमा रहेर पार्टीमा महामन्त्री र उपसभापति बनेका विमलेन्द्र निधि यतिबेला देउवालाई चुनौती दिन कोइराला क्याम्प खोज्दै हिँड्नु भएको छ । उहाँको लञ्च र डिनर बैठकमा रामचन्द्र पौडेलको आशङ्काले ब्रेक लगाई दिएको छ र यही मौकामा डा. सशाङ्कले देउवालाई चुनौती दिन सक्ने आफू मात्रै भएको बताएर काँग्रेसका ‘राजकुमार’हरूको बैठकको औचित्य समाप्त गरिदिनु भएको छ । यस बीचमा यी राजकुमारबीच पार्टी सभापति, राष्ट्रपति र प्रधानमन्त्रीसम्मका भागबण्डा मिलाई दिन अदृश्य शक्तिहरू क्रियाशील रहेका अनौपचारिक खबरले भने बजार गर्माएकै छ । भलै सत्य यो नहुन सक्छ ।

काँग्रेसमा ‘थर्ड पोल’ भनेर चिनिएको कृष्णप्रसाद सिटौलाको समूह यतिबेला मौन छ । सिटौला आफैंँ ‘पर्ख र हेर’को नीतिमा देखिनु भएको छ तर उहाँका हिजोका सहयोगीहरू कोही देउवा र कोही कोइरालातिर पदीय भागबण्डामा छुट्ने आशङ्काले कुदेका देखिन्छन् । सिटौलाको मौनताले उहाँको महìवलाई घटाएको छैन तर पार्टी नेता रामचन्द्र पौडेलको चाहनाले उहाँलाई लगभग एक्लो देखाएको छ । सरकार र पार्टीका सबै पद प्राप्त गरिसक्दा रामचन्द्रका हातमा दुवैतिर नेतृत्व गर्ने अवसर मिलेको छैन । यही दुखेसो पोखेर फेरि सभापतिका लागि आफ्नो समूहमा अनुनय गर्दा रामचन्द्रले पाएको जवाफ प्रिय छैन – तपाईंले अवसर नपाएको होइन, प्रधानमन्त्रीमा त सत्र पटक हार्नु भो । सभापतिमा पनि हार्नु भो । सधैंँ तपार्इंलाई काँध हाल्न सकिन्छ ?

कोइराला वंशका उम्मेदवार डा. सशाङ्क र डा. शेखरबीच सहमति हुनेमा सुजाता कोइरालालाई विश्वास लागि रहँदा त्यो सम्भावना त्यति सहज देखिँदैन । अघिल्लो महाधिवेशनमा महामन्त्रीमा चुनाव लड्न देउवाले आग्रह गर्दा भाइसँग चुनाव नलड्ने बताएका शेखर अब फेरि भाइसँग प्रतिस्पर्धा गर्ने कि नगर्ने भन्ने सङ्कटमा हुनुहुन्छ । एक डेढ वर्षदेखि सभापतिका उम्मेदवारका रूपमा कार्यकर्ताका माझ पुगिरहँदा पनि उम्मेदवार नहुनु भनेको उहाँका लागि आफैँंमा निकै असहज स्थिति हुनेछ । कोइराला वंश भएर पनि ‘राजकुमार’ नहुनुको पीडा बेहोर्ने काँग्रेसमा शेखरभन्दा अर्को कोही छैन । दुई भाइ कोइराला चुनाव लड्ने स्थितिमा बहिनी कोइरालाको भूमिका के हुन्छ ? त्यो अहिले नै प्रष्ट छैन ।

आफ्नो समूहका नेताहरूसँग छलफल थाल्नु भएका देउवालाई अघिल्लोे शनिबार उपसभापति निधिले सभापतिमा आफू पनि लड्न चाहेको बताउनु भयो । यो छलफल निधिका लागि प्रिय बन्न सकेन, जब देउवाले उहाँलाई ‘लड्ने भए लड्नुस्, त्यो तपाईंको अधिकार हो’ भन्ने जवाफ दिनुभयो । यसअघि देउवा र निधिबीचको संवाद स्वाभाविक र सदभावपूर्ण नै थियो । त्यो सम्वादमा निधिले आफू लामो समयदेखि एउटै समूहमा रहेको र देउवाकै समर्थनमा सभापति लड्न चाहेको बताउनु भएको थियो । उहाँले देउवालाई सभापतिमा फेरिचुनाव लड्ने तयारीबारे पुनर्विचार गर्न समेत आग्रह गर्नुभएको थियो । देउवाले पनि निधिलाई अर्काे पटक सभापति लड्न आग्रह गर्नुभएको थियो । तर फेरि दुई नेताबीच आन्तरिक तयारी विना नै भएको सामूहिक संवादमा निधिले पुरानै कुरा दोहो¥याएपछि देउवाले निधिका लागि बाटो खोलिदिनु भयो । देउवा र निधिबीचको यो असमझदारीले देउवालाई पनि केही घाटा पु¥याएको छ, तर त्यो भन्दा बढी घाटा निधिको राजनीतिक जीवनलाई पु¥याउने छ ।

देउवा आफँै उम्मेदवार बन्ने निश्चित भएपछि निधिले प्रतिशोधका रूपमा कोइराला क्याम्प छिर्ने जुन प्रयत्न गर्नु भयो, त्यसले कोइरालाहरूमा खुसी छाउने छैन भन्ने उहाँले अनुमान गर्न सक्नु भएन । उहाँको पहिलो रोजाइमा पर्नु भएका प्रकाशमान र सशाङ्कका कारण काँग्रेसभित्रका राजकुमारका रूपमा नयाँ समूह बन्न लागेको सन्देश गयो । राजनीतिमा पारिवारिक उत्तराधिकार त्यति प्रिय मानिदैन । यद्यपि यी तीन राजकुमार मध्ये निधिलाई त्यो रूपमा लिनु पर्ने अवस्था होइन । कलिलो उमेरमै नेपाल विद्यार्थी सङ्घको नेतृत्व लिएर उहाँले आफूलाई त्यसबेला नै शेरबहादुर देउवाको उत्तराधिकारी बनाई सक्नु भएको थियो । त्यसपछि पनि पार्टी राजनीतिमा एक पछि अर्को तह पार गर्दै उहाँ मनोनित नै भए पनि काँग्रेसको उपसभापतिको स्वाभाविक दावेदार हुनुहुन्थ्यो । देउवाले उपसभापति बनाउनुको अर्थ पनि उत्तराधिकार स्थापित गर्ने रणनीति नै थियो ।

निधिले आफूलाई मैदानमा उभ्याउने निर्णय गर्दै गर्दा आफूले देउवालाई लाएको गुन त सम्झना गराउनु भयो तर देउवाले पछिल्लो समय महामन्त्री र उपसभापति बनाउनु भएको तथ्यलाई मनन गर्न सक्नु भएन । देउवाले बाटो खोलिदिनु भएपछि पनि राजनीतिक संयम देखाउन नसक्नु निधिको राजनीतिक विफलता हो । कोइराला वंश राजनीतिका विरुद्ध पिताजी महेन्द्रनारायण निधिदेखिको राजनीतिलाई तिलाञ्जलि दिएर कोइराला क्याम्पभित्र पस्ने त्यति हतारो निधिका हकमा जरुरी थिएन । त्यसो त प्रकाशमानले पनि पिता गणेशमान सिंह कोइरालाबाटै अपमानित भएर काँग्रेसबाट बाहिरिएको तथ्य बिर्सेर आफ्नो स्वार्थ सिद्धिका लागि त्यही बाटो रोज्नु भएको थियो । आज दुई राजकुमार एकै प्रवृत्ति बोकेर एक ठाउँमा मात्र उभिएनन्, राजनीतिमा धेरैपछि वंश परम्परा धान्न सुरु गर्नुभएका अर्का राजकुमारसँग हातेमालो गर्न पुगे । यसो गरिरहँदा काँग्रेसलाई लोकतान्त्रिक पार्टीका रूपमा बुझेर नै वंशवादको विरुद्ध रहेका कार्यकर्ताको मनमा पक्कै ठेस पुगेको छ ।

सभापतिमा देउवाले दोहो¥याउनुपर्ने कारणको खोजी निधिले गर्न चाहनु भएन । एकलौटि बहुमतका साथ पार्टी नेतृत्व लिनुभएका देउवाले सहमतिका आधारमा पार्टी चलाउन खोज्नुलाई नेतृत्व क्षमताको अभावका रूपमा बुझेर कमजोर बनाउने र काम गर्न नदिने वातारण बनाइयो । मुलुकमा निर्वाचन हुने कि नहुने भन्ने अन्योलका बीच तत्कालीन ओली सरकारलाई हटाउँदै गर्दाको अवस्थामा सबै पक्षलाई संविधानमा सहमत गराएर तीन तहका निर्वाचन गराउन देउवा सफल हुनुभएकै हो । तर दुई कम्युनिस्टबीचको एकताका कारण बेहोर्नु परेको हारलाई देउवाको असफलताका रूपमा व्याख्या गर्ने प्रयत्न पार्टीभित्रै भयो । हरेक नेतृत्वले आफूलाई सफल स्थापित गर्न प्रयत्न गर्नु स्वाभाविक हो । देउवाका लागि अबको अवसर सहज र अन्तिम पनि हो । तर यो परिदृश्यलाई निधिले आकलन गर्न चाहनु भएन ।

निधिका लागि यो अन्तिम अवसर थिएन र होइन । उहाँको फेरि एक पटक देउवाको उपसभापति भएर रहँदा राजनीतिक रूपमा ठूलो घाटा हुने केही थिएन । अबको पार्टी उपसभापति प्रत्यक्ष निर्वाचित हुने हो र देउवाले जित्दै गर्दा निधिले हार्ने प्रश्नै रहदैन । अहिले देउवाको साथ सहयोग विना निधि सभापतिमा उम्मेदवार हुने भनेको पनि जित्नका लागि होइन, अर्को महाधिवेशनबाट सभापति बन्ने वातावरण बन्छ कि भन्ने मात्रै हो । काँग्रेसभित्र एउटा समूह बनाएर त्यसको नेता भएर बस्ने मात्रै हो । प्रतिनिधि सभाको आउने निर्वाचन पछिको सरकारमा देउवा आफैंँले नेतृत्व लिएर निधिलाई पार्टीको कार्यवाहक सभापति दिने वा निधिलाई नै प्रधानमन्त्री बनाएर देउवाले पार्टी सङ्गठनलाई बलियो बनाउने दुवै विकल्प खुला छन् । निधिले ती विकल्प किन देख्न सक्नु भएन ? के देउवाको हारमा निधिले पनि आफ्नो जित देख्न थाल्नु भएको हो ?उहाँका शुभेच्छुकहरूले गर्ने यो यक्ष प्रश्न हो । निधिलाई कुनै अदृश्य शक्तिका कारण उम्मेदवार हुनै पर्ने भएको छ भन्ने आशङ्का रहिरहँदा पनि यसले उहाँको भावी राजनीतिलाई सहयोग पु¥याइराखेको छैन ।

जेहोस्, उम्मेदवारी चर्चाको रौनकले एक पटक काँग्रेस महाधिवेशनका लागि आम कार्यकर्तामा उत्साह जगाएको छ । अन्तिम समयमा को को प्रतिस्पर्धामा देखा पर्लान्, अहिले नै निक्र्योल गर्न सक्ने अवस्था छैन । निर्वाचन एउटाले जित्ने हो र जसले जिते पनि काँग्रेसले जित्ने हो । यो प्रतिपस्र्धालाई स्वस्थ बनाएर काँग्रेसले लोकतान्त्रिक पार्टीको आफ्नो छविलाई उजिल्याउन सक्नुपर्छ, धूमिल हुन दिनु हुँदैन । गोरखापत्र

युगखबर अनलाइनमा प्रकाशित कुनै सामग्रीबारे कुनै गुनासो, सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई [email protected] मा पठाउनु होला । धन्यवाद ।

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?

प्रतिक्रिया

ताजा अपडेट
पाकिस्तानलाई हराउँदै भारतले जित्यो साफ च्याम्पियनसिपको १०औँ उपाधि
२०८३ मंग्सिर ३, बिहिबार
डेफ फुटबल च्याम्पियनसिपका लागि ३९ सदस्यीय नेपाली टोली कोरिया प्रस्थान
२०८३ मंग्सिर ३, बिहिबार
गण्डकी ‘पीएम कप महिला’ क्रिकेटको उपाधि कास्कीले जित्यो
२०८३ मंग्सिर २, बुधबार
सडक पूर्वाधार निर्माणमा सेनाको महत्वपूर्ण योगदान छः राष्ट्रपति पौडेल
२०८३ मंग्सिर २, बुधबार
ट्रम्पसँग जापानी प्रधानमन्त्रीको भेटवार्ता
२०८३ मंग्सिर २, बुधबार
हिमालयको संरक्षणका लागि विज्ञान, जलवायु वित्त र न्यायमा नेपालको जोड
२०८३ मंग्सिर २, बुधबार
Head of World Bank Nepal Office Sislen calls on Minister Shrestha
२०८३ मंग्सिर २, बुधबार