एमालेमा पार्टी पुनर्गठन र पुस्तान्तरणको बहस

काठमाडौं । वर्ष २०८२ नेकपा एमालेका लागि राजनीतिक इतिहासकै सर्वाधिक कठिन र चुनौतीपूर्ण वर्ष सावित भएको छ । भदौ २३ र २४ गते देशमा उर्लिएको ‘जेन-जी आन्दोलन’ र त्यसले निर्माण गरेको भाष्य अनि फागुन २१ गते सम्पन्न निर्वाचनमा एमालेले भोगेको ‘लज्जास्पद’ पराजयले सिंगो पार्टी पंक्तिलाई गम्भीर धक्का दिएको छ । एक समय ‘बा’ को उपनामले देशव्यापी लोकप्रियताको शिखरमा रहनुभएका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीकै निर्वाचन क्षेत्र झापामा प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह (बालेन) सँगको भारी मतान्तरको हार र त्यसपछिका राजनीतिक-कानुनी घटनाक्रमले एमालेलाई रक्षात्मक मात्र बनाएको छैन, पार्टीको अस्तित्व रक्षाकै लागि निर्मम शल्यक्रिया गर्नुपर्ने बिन्दुमा ल्याइपुर्‍याएको छ ।

अहिले एमालेभित्र चिया पसलदेखि नेताहरूको आन्तरिक बैठकसम्म एउटै विषयले प्राथमिकता पाएको छ, पार्टी पुनर्गठन र नेतृत्वको पुस्तान्तरण । औपचारिक कमिटीका बैठकहरू बस्न नसके पनि भित्रभित्रै विशेष महाधिवेशनको माग गर्दै युवा पुस्ताले चलाएको हस्ताक्षर अभियानले एमालेभित्र ठूलै तरंग ल्याएको छ ।

११औँ राष्ट्रिय महाधिवेशनमार्फत कार्यकाल सकिनु एक वर्षअगावै पार्टीको सम्पूर्ण शक्ति आफ्नै हातमा केन्द्रित गरेर तेस्रो कार्यकालका लागि अध्यक्ष बन्नुभएका ओली यतिबेला चौतर्फी संकटमा हुनुहुन्छ । फागुन २१ को निर्वाचनमा प्रत्यक्षतर्फ जम्मा नौ र समानुपातिकतर्फ १८ गरी २५ सिटमा खुम्चिनुपरेको यथार्थले ओलीको नेतृत्वलाई आमजनताले मात्र होइन, पार्टीकै कार्यकर्ता पंक्तिले पनि अस्वीकार गरेको प्रष्ट संकेत गरेको छ ।

निर्वाचनलगत्तै गौरीबहादुर कार्की आयोगको प्रतिवेदनका आधारमा पक्राउ पर्नु र हाल पित्त थैलीको शल्यक्रिया गरी अस्पतालमा उपचाररत रहनुले ओलीलाई झनै कमजोर बनाएको छ । विगतमा ओलीका हरेक कदममा रक्षाकवच बन्ने गरेका उहाँका विश्वासपात्रहरू महासचिव शंकर पोखरेल र उपाध्यक्ष विष्णु पौडेलसमेत यतिबेला मौन विद्रोहको अवस्थामा छन् । सार्वजनिक रूपमा ओलीको बचाउ गरे पनि आन्तरिक रूपमा उहाँहरू पार्टी पुनर्गठन अपरिहार्य भएको निष्कर्षमा पुगेका छन् । महासचिव पोखरेलले त सामाजिक सञ्जालमार्फत नै निर्वाचनको समीक्षा गर्दै पार्टीलाई योजनाबद्ध रूपमा पुनर्जागृत र पुनर्गठित गरिने घोषणा गरिसक्नु भएको छ । यद्यपि, ओलीपछि पार्टीको नेतृत्व कसले लिने भन्ने दौडमा पोखरेल र पौडेलबीच नै शीतयुद्ध चलिरहेको भित्री बुझाइ छ ।

विद्या भण्डारीको बढ्दो सक्रियता र असफलता

नेतृत्वमाथि संकट मडारिएसँगै पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीको सक्रियता एकाएक बढेको छ । ११औँ महाधिवेशनबाटै पार्टीको नेतृत्व लिने महत्त्वाकांक्षासहित सदस्यता नवीकरण गर्न खाज्नुभएकी भण्डारीलाई ओलीले विधान संशोधन गरेरै बाटो छेकिदिनु भएको थियो । तर, अहिले पार्टी गम्भीर दुर्घटनामा परेपछि भण्डारीले एमालेका पदाधिकारी, असन्तुष्ट नेताहरू र सञ्चारकर्मीहरू सँगको भेटघाटलाई तीव्र बनाउनुभएको छ ।

विगत एक महिनामा मात्रै उहाँले ओलीलाई तीन पटक भेटेर पार्टीले यथास्थितिमा निकास नपाउने भन्दै पुनर्गठनको प्रस्ताव राखिसक्नु भएको छ । यद्यपि, ओलीले उहाँको प्रस्तावलाई सिधै अस्वीकार गर्दै चुनाव हार्नुमा बाह्य कारण रहेको भन्दै पन्छिने प्रयास गर्नुभएको छ । भण्डारीनिकट नेताहरू उहाँलाई पार्टीको संकटमोचकका रूपमा अघि सार्न चाहन्छन्, तर युवा पुस्ताले भने ६० वर्ष नाघिसकेकी भण्डारी पनि एमालेको अबको विकल्प नभएको स्पष्ट पारिसकेको छ । हिमालय टाइम्स