पुनर्निर्माणमा मात्रै खर्ब बढी खर्च लाग्ने अनुमान

काठमाडौं । भोटेकोशीको विनाशकारी बाढीपछि पुनर्निर्माणमा सात खर्ब बढी नेपाली रुपैयाँ लाग्ने अनुमान गरिएको छ । अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले बाढीपछिको पुनर्निर्माणमा चारदेखि पाँच अर्ब अमेरिकी डलर लाग्ने अनुमान गरिएको बताउनुभएको हो । जुन, नेपालको कुल अर्थतन्त्रको करिब १० प्रतिशत हो । नेपालको कुल अर्थतन्त्र हाल ७० खर्ब हाराहारी छ । पुनर्निर्माणमा २०७२ सालको भूकम्पभन्दा केही कम खर्च लाग्ने उहाँको अनुमान छ । ‘प्रारम्भिक अनुमान चारदेखि पाँच अर्ब डलरको बीचमा छ । यो केवल अनुमान हो’, वाग्लेले रोयटर्ससँग कुरा गर्दै भन्नुभयो, ‘सन् २०१५ को भूकम्पको लागि हामीलाई चाहिनेभन्दा धेरै कम आवश्यक पर्नेछ । क्षति र क्षतिको आँकलन भइरहेको छ ।’

०७२ सालको विनाशकारी भूकम्पपछि पुनर्निर्माणमा नौ अर्ब लडर खर्च गरिएको थियो । यसपालिको बाढीमा किन त्योभन्दा कम खर्च हुने आँकलन गरियो भन्नेबारे उहाँले केही खुलाउनुभएको छैन । भूकम्पमा करिब नौ हजार मानिसहरूले ज्यान गुमाएका थिए भने पाँच लाखभन्दा बढी घरहरू ध्वस्त भएका थिए । बाढीले रेमिट्यान्स, पर्यटन र जलविद्युत्मा निर्भर अर्थतन्त्रलाई ठूलो धक्का दिने रोयटर्सले जनाएको छ । जसले राष्ट्रिय उत्पादन क्षमताको १२ प्रतिशतभन्दा बढी हिस्सा ओगट्ने विद्युत परियोजनाहरूलाई क्षति पुर्‍याउनेछ ।

बाढीले रसुवा, धादिङ र नुवाकोटका नदी किनारका बस्तीमा ठूलो क्षति भएको छ । सरकारको प्रारम्भिक अनुमानअनुसार पूर्वाधार क्षेत्रमा मात्रै बाढीले अर्थतन्त्रमा दुई खर्बमाथिको क्षति गरेको छ । बाढी बस्तीसहित सडक र पुलबाहेक ऊर्जा र पर्यटनमा अकल्पनीय क्षति गरेको छ । बाढीले तीन दर्जन बढी पुल बगाएको छ । बेत्रावतीदेखि रसुवागढीसम्मको ४० किलोमिटर सडक बाढीले पूर्णरूपमा बगाएको छ । रसुवागढी भन्सार पूर्णरूपमा क्षतिग्रस्त भएको छ । बाढीबाट ६ वटा प्रसारण लाइन अवरुद्ध भएको छ । केही विद्युत् गृहमा पनि क्षति पुर्‍याएको छ । बाढीका कारण रसुवा जिल्लामा मात्र सञ्चालनमा रहेका पाँच तथा निर्माणाधीन तीन गरी आठ जलविद्युत् आयोजना प्रभावित भएको ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयले जनाएको छ ।

सञ्चालनमा रहेका आयोजनाको कुल क्षमता ४३१ मेगावाट र निर्माणाधीन आयोजनाको क्षमता ४७० मेगावाट छ । प्रभावित आयोजनामा माथिल्लो त्रिशूली-१, रसुवागढी, रसुवा भोटेकोशी, साञ्जेन खोला, माथिल्लो मैलुङ ‘ए’, मैलुङ खोला, लाङटाङ खोला र चिलिमे जलविद्युत् आयोजना छन् । नुवाकोटमा सञ्चालनमा रहेका चार तथा निर्माणाधीन दुई गरी ६ आयोजना पनि बाढीबाट प्रभावित भएका छन् ।हिमालय टाइम्स