वीर अस्पताल १३७ वर्षको यात्रामा : आधुनिक चिकित्साको मानक

काठमाडौँ, साउन १३ गते । वीर अस्पताल नेपालको आधुनिक स्वास्थ्य सेवाको इतिहासमा सबैभन्दा पहिले आउने नाम हो । विसं १९४६ साउन १२ गते तत्कालीन प्रधानमन्त्री वीरशमशेर जबराले १५ शय्याबाट स्थापना गर्नुभएको यो अस्पताल मङ्गलबारदेखि १३७ वर्षमा प्रवेश गरेको छ ।

प्रारम्भमा १५ शय्याबाट सुरु भएको अस्पताल हाल ९६० शय्याको राष्ट्रिय रेफरल अस्पतालका रूपमा विकसित भएको छ । गौरवशाली इतिहास बोकेको वीर अस्पताल पछिल्लो समय बढ्दो बिरामीको चाप, भौतिक पूर्वाधारको अभाव, जनशक्ति व्यवस्थापन तथा उपकरण आधुनिकीकरण जस्ता चुनौतीसँग जुधिरहेको छ । वीरशमशेरबाट जनता (रैती) का लागि खाना, बस्न र उपचारसमेत निःशुल्क गरिएको सो अस्पतालमा अहिले उपचारबापत पैसा लिने गरिन्छ ।

वीर अस्पतालबाटै नेपालमा पहिलो पटक मुटुको शल्यक्रिया, मिर्गौला प्रत्यारोपण, न्युरोसर्जरी, सघन उपचार सेवा (आइसियु) लगायत अत्याधुनिक सेवाको सुरुवात भएको थियो । यही अस्पतालबाट आधुनिक चिकित्सा अभ्यास संस्थागत रूपमा विस्तार भएको मानिन्छ । अस्पताल स्थापना गर्दा वीरशमशेरले नागरिकलाई आर्थिक अभावका कारण उपचारबाट वञ्चित हुन नपरोस् भन्ने उद्देश्य राख्नुभएको थियो । उपचारसँगै बिरामीका लागि निःशुल्क औषधी, खाना, बस्ने व्यवस्था र सेवकको समेत प्रबन्ध गरिएको थियो । अस्पताल स्थापना भएको १३७ वर्ष बितिसक्दा पनि बिरामीलाई निःशुल्क खाना उपलब्ध गराउने परम्परा भने अझै कायम छ । तर निःशुल्क उपचार पाउन सकिएको छैन । वीर अस्पतालमा सुरुमा पाँच जना जनशक्तिबाट उपचार सेवा सुरु भएको थियो ।

कहिलेकाहीँ भारतको कोलकाताबाट चिकित्सकहरू वीरमा आएर उपचार सेवा दिने गर्दथे । वीर अस्पताल हाल उपचार सेवामा मात्र सीमित छैन । चिकित्सा विज्ञान राष्ट्रिय प्रतिष्ठान (न्याम्स) अन्तर्गत रहेर स्नातक, स्नातकोत्तर तथा विशेषज्ञ चिकित्सक उत्पादन गर्ने प्रमुख शैक्षिक संस्थाको भूमिका पनि निर्वाह गरिरहेको छ । न्याम्सका उपकुलपति प्राडा विवेक आचार्यले वीर अस्पतालको इतिहास अस्पतालको इतिहास मात्र नभई नेपालको आधुनिक स्वास्थ्य प्रणालीको विकासक्रमसँग जोडिएको जानकारी दिनुभयो ।  गोरखापत्र दैनिकबाट