बालेनप्रति नयाँदिल्लीमा संशय, रविलाई उच्च सम्मान

काठमाडौं : प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहले संसद्बाटै सीमा विवाद बल्झाएको भोलिपल्ट सोमबार सत्तारुढ दल राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का सभापति रवि लामिछाने भारत भ्रमणमा निस्केका छन् । उनी नयाँदिल्लीमा ओर्लिंदा भारतीय सत्तारुढ दल भाजपाका नेताहरूले भव्य स्वागत गरेको छ । लामिछानेको स्वागतमा ठुलाठुला ब्यानर टाँगिएका छन् ।

तीन महिनाअघि चुनावबाट नेपालमा वैकल्पिक शक्तिका रूपमा झन्डै दुईतिहाइ बहुमतसहित उदाएको रास्वपासँग भारतीय संस्थापनले सम्बन्ध विस्तार गर्न चाहेको छ । तर, प्रधानमन्त्री बालेनको शैली र कूटनीतिक मापदण्डले छिमेकी भारतलाई संशय पैदा गरिदियो । भारत लामिछानेभन्दा पहिले नै प्रधानमन्त्री बालेनलाई नयाँदिल्लीमा स्वागत गर्न चाहन्थ्यो । त्यसका लागि कूटनीतिक संवादसमेत अघि बढाएको थियो । भारतीय विदेश सचिव विक्रम मिस्री प्रधानमन्त्री बालेनलाई औपचारिक रूपमा निमन्त्रणा गर्न नेपाल आउने तयसमेत भइसकेको थियो । तर, प्रधानमन्त्री कार्यालयले प्रोटोकललाई देखाएर बालेनसँग भेटाउन नसक्ने सन्देश पठायो । त्यसपछि न मिस्री नेपाल आए, न प्रधानमन्त्री बालेन भारत जाने कुरा अघि बढ्यो । यो पृष्ठभूमिमा सत्तारुढ दलका सभापतिको भारत भ्रमणलाई महत्वका साथ हेरिएको छ ।

भाजपाको निमन्त्रणामा पाँचदिने भ्रमणमा दिल्ली पुगेका लामिछानेलाई इन्दिरा गान्धी अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा भाजपाका राष्ट्रिय महासचिव अरुण सिंह तथा विदेश विभाग प्रमुख विजय चौथाइवाले स्वागत गरेका हुन् । भाजपाका नेताहरू विमानस्थलमा लहरै उभिएर फूलमालाले उनको स्वागत गरेका थिए । नयाँदिल्लीमा रहँदा लामिछानेले उच्चस्तरीय राजनीतिक भेटवार्ता गर्ने तय भएको छ ।

पार्टी सभापति लामिछानेको भारत भ्रमणको अघिल्लो दिन संसद्मा अनपेक्षित रूपमा उपस्थित भएका प्रधानमन्त्री बालेनले नेपाल–भारत सीमा विवादबारे दिएको अभिव्यक्तिको चर्को आलोचना भइरहेको छ । भारतले नेपालको भूमि मात्र होइन, नेपालले पनि भारतको धेरै जग्गा मिचेको उनको अभिव्यक्तिले संसद्देखि सडकसम्म विरोध भइरहेको छ । नेपाली सीमाविद्, कूटनीतिज्ञ र पूर्वराजदूतहरूले प्रधानमन्त्रीको मन्तव्य अपरिपक्व, गैरजिम्मेवार र असत्य भएको दाबी गरिरहँदा यसको तरंग भारतसम्म पुगेको छ । परराष्ट्र मन्त्रालयले भने प्रधानमन्त्रीको भनाइ क्रस बोर्डर अकुपेसनसँग सम्बन्धित रहेको भन्दै बचाउ गरिरहे पनि बालेन आफैं र उनको सचिवालयले भने यसबारे कुनै टिप्पणी गरेको छैन ।

एसडी मुनिलगायत केही भारतीय बुद्धिजीवीले प्रधानमन्त्री बालेनलाई सत्य बोलेको भन्दै बधाई दिएका छन् । तर, भारतीय पक्षले अहिलेसम्म कुनै वार्ता वा सीमा बैठकमा यसबारे कुनै औपचारिक दाबी गरेको छैन । त्यसैले पनि उनको अभिव्यक्तिबारे प्रश्न उठेको छ । विपक्षी दलहरूले प्रधानमन्त्री बालेनको प्रस्टीकरण नआएसम्म सदन अवरोध गर्ने निर्णय गरेका छन् । यसले बजेट छलफलका बेला संसद्मा तनाव उत्पन्न भएको छ ।

प्रधानमन्त्रीलाई भारतीय संस्थापनले संशयका साथ हेरिरहेको छ । भारतीय राजदूतसँग एक्लै भेट्न अस्वीकार गरेर बालेनले छिमेकीसँगको दूरी बढाएको साउथ ब्लकको विश्लेषण छ । यहीबेला पार्टी सभापति लामिछानेलाई भारतीय सत्तारुढ दलले उच्च सम्मानका साथ स्वागत गर्नुको राजनीतिक अर्थ रहेको कूटनीतिज्ञहरू टिप्पणी गर्छन् । रविको भारत भ्रमणलाई तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीसँग सम्बन्ध बिग्रेका बेला नेकपाका अर्का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डलाई नयाँ दिल्लीमा बिच्छाइएको रातो कार्पेटसँग पनि तुलना गरिएको छ । प्रचण्ड भारत भ्रमणबाट फर्किएपछि नै ओली–प्रचण्डबीच अविश्वास बढेको थियो । प्रचण्डले भारतमै पुगेर ओलीसँग आधा–आधा कार्यकाल सरकार चलाउने सहमति भएको खुलासा गरेका थिए ।

पार्टी सभापतिप्रति भारतले देखाएको सकारात्मक चासो र आफूप्रति बढ्न लागेको अविश्वासलाई चिर्र्ने क्रममै प्रधानमन्त्री बालेनको विवादित अभिव्यक्ति आएको टिप्पणी समेत भइरहेको छ । भारतीय मिडिया र विज्ञका विश्लेषणले पनि त्यस्तै संकेत गर्छ । प्रधानमन्त्री सचिवालय स्रोतले भने बालेनको अभिव्यक्ति कुनै राजनीतिक रणनीतिभन्दा असावधानीवश आएको बताएको छ । उनले भारतीय जग्गा मिचेको भनेर दशजगा र ‘क्रस होल्डिङ अकोपेसन’लाई नै इंगित गरेको एक सदस्यको दाबी छ ।

पूर्वराजदूत नीलाम्बर आचार्यले सभापति रविको भारत भ्रमणले द्विपक्षीय हितको सम्बन्धमा सकारात्मक काम गर्ने अपेक्षा गरेका छन् । ‘नेपालको अत्यन्त ठुलो बहुमत पाएको पार्टीको प्रमुख नेताको भारत भ्रमणले द्विपक्षीय सम्बन्ध सुधारमा अझ मद्दत गर्छ भन्ने ठान्दछु,’ उनले भने, ‘भारतसँग धेरै राम्रा सम्बन्ध छन् र कतिपय सुधार गर्नुपर्ने सम्बन्ध पनि छन् । सभापति लामिछानेको यो भ्रमणले सम्बन्ध सुधारमा सकारात्मक योगदान पुग्न सक्छ ।’ अन्य भ्रमणलाई पनि यसले ढोका खोल्नसक्ने उनको भनाइ छ । दुईजनाको कुरालाई जोडेर कुनै समस्या हुन्छ कि भन्ने विषयलाई अहिले त्यति ठुलो रूपमा हेर्नुपर्ने अवस्था नरहेको आचार्यले बताए ।मध्यान्ह दैनिकबाट