क्यान्सरको औषधी पाउनै कठिन

काठमाडौँ, असार २ गते । भारत सरकारले क्यान्सर रोगको उपचारमा प्रयोग हुने अत्यावश्यक औषधी कार्बोप्लाटिन र सिसप्लाटिनको मूल्यवृद्धि गरेसँगै नेपालमा ती औषधीको आपूर्ति व्यवस्थापनमा चुनौती थपिएको छ । भारतको केन्द्रीय सरकारले गत बुधबार ती औषधीको मूल्यवृद्धि गर्ने निर्णय गरेको थियो । सोही अनुसार शुक्रबार भारतको राजपत्रमा मूल्य संशोधनसम्बन्धी सूचना प्रकाशित भएको थियो । नेपाल औषधी आयातकर्ता सङ्घका अनुसार हाल भारतमा यी औषधीको मूल्य नेपालभन्दा करिब ७१ प्रतिशतसम्म बढी छ ।

औषधी व्यवस्था विभागकी निमित्त महानिर्देशक शिवानी खड्गीले देशमा क्यान्सर औषधी आपूर्तिमा कठिनाइ देखिएको जानकारी दिँदै मूल्य प्रणालीमा पुनरवलोकन आवश्यक रहेको बताउनुभयो । महानिर्देशक खड्गीका अनुसार नेपालमा स्वचालित मूल्य समायोजन प्रणाली नहुँदा समस्या देखापरेको हो । खड्गीले भन्नुभयो, “कतिपय औषधी नेपालमा महँगो र कतिपय भारतभन्दा सस्तो अवस्थामा छन् । स्वचालित मूल्य प्रणाली नहुँदा यस्तो असन्तुलनका कारण आपूर्तिमा समस्या देखिन थालेको छ ।”

उहाँले भारतमा औषधीमा मूल्यवृद्धि भएको जानकारी दिँदै त्यसको प्रभाव नेपालमा पनि देखिएको बताउनुभयो । उहाँले आउँदो साता औषधी परामर्श परिषद्को बैठक बसेर स्वचालित मूल्य प्रणाली लागु गर्ने प्रस्ताव पेस गर्ने जानकारी दिनुभयो । परिषद्ले स्वचालित मूल्य प्रणाली पास गरेपछि मन्त्रीपरिषद्मा पेस गर्ने छ । मन्त्रीपरिषद्ले पास गरेपछि मात्र औषधीको मूल्यमा स्वचालित प्रणाली लागु हुने छ ।

नेपाल औषधी आयातकर्ता सङ्घका अध्यक्ष पवन आचार्यका अनुसार हाल कार्बोप्लाटिन १५० एमजी इन्जेक्सनको मूल्य नेपालमा एक हजार ३९३.८७ तोकिएको छ भने भारतमा यसको मूल्य दुई हजार २८६.८५ पुगेको छ । त्यसै गरी कार्बोप्लाटिन ४५० एमजीको नेपालमा मूल्य चार हजार १३०.७७ रहेकोमा भारतमा सोही औषधीको मूल्य छ हजार ८५९.९४ पुगेको छ ।

विभागका निमित्त महानिर्देशक खड्गीले नेपालमा क्यान्सरको औषधीमा मूल्य बढ्ने सम्भावना रहेको जानकारी दिनुभयो । उहाँका अनुसार पछिल्लो समय पश्चिम एसियाली क्षेत्रमा युद्धका कारण क्यान्सर औषधीको कच्चा पदार्थ अभाव तथा ढुवानी खर्च वृद्धि भएको छ । सोही कारणले औषधी उत्पादन लागत बढेको छ । यसै कारण भारत र नेपालबिच क्यान्सर औषधीको मूल्यमा ७१ प्रतिशतसम्मको अन्तर देखिएको हो ।

आयातकर्ता सङ्घका अध्यक्ष आचार्यले भारतीय उत्पादकले औषधीको मूल्य बढाएर पठाएका कारण नेपालमा पुरानै दरमा आपूर्ति सम्भव नहुने जानकारी गराउनुभयो । उहाँले स्वचालित मूल्य समायोजन प्रणाली तत्काल लागु गर्नुपर्नेमा जोड दिँदै जुन देशबाट औषधी आयात हुन्छ, त्यही देशको मूल्यमा नेपालका बिरामीले औषधी पाउनुपर्ने बताउनुभयो । स्वचालित प्रणाली लागु भएमा बजारमा वैज्ञानिक, पारदर्शी र सन्तुलित मूल्य व्यवस्था कायम गर्न सकिने उहाँ बताउनुहुन्छ ।

हाल नेपालमा प्रयोग हुने अधिकांश औषधी भारत र बङ्गलादेशबाट आयातीत भएकाले अन्तर्राष्ट्रिय मूल्य परिवर्तनको प्रत्यक्ष प्रभाव देशभित्र पर्ने गरेको छ । अध्यक्ष आचार्यले हालसम्म जेनतेन औषधी आयात गर्दै आएको जानकारी दिँदै भारतमा मूल्यवृद्धि भएपछि पुरानै दरमा आपूर्ति सम्भव नहुने अवस्था देखिएको बताउनुभयो । स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छतामन्त्री निशा मेहताले पनि औषधी व्यवस्था विभागका पदाधिकारी तथा औषधी आयातर्कतासँग नेपालमा क्यान्सरको औषधी अभाव हटाउन छलफल गर्नुभएको छ । यसैबिच नेपाल औषधी आयातकर्ता सङ्घले क्यान्सरको औषधी आपूर्तिमा कठिनाइ भएकाले सरकारलाई सहज वातावरण बनाउन अनुरोध गरेको छ । सङ्घले समस्या समाधानका लागि सरकारसँग सहकार्य गर्दै अघि बढ्ने स्पष्ट गरेको छ ।

सङ्घको विस्तारित बैठकले औषधी आयात व्यवस्थापन, आपूर्ति प्रणाली सुदृढीकरण तथा बिरामीलाई गुणस्तरीय औषधीको पहुँच सुनिश्चित गर्ने विषयमा विभिन्न निर्णय गरेको छ । सङ्घका अध्यक्ष पवन आचार्यले बैठकमा क्यान्सर उपचारमा प्रयोग हुने कार्बोप्लाटिन, सिसप्लाटिनलगायत औषधी आयात तथा आपूर्तिमा पछिल्लो समय देखिएका चुनौतीबारे विस्तृत समीक्षा गरिएको जानकारी दिनुभयो ।

समस्या समाधानका लागि सरकारसँग समन्वय र सहकार्यलाई थप प्रभावकारी बनाउने विषयमा पनि छलफल भएको थियो । आचार्यले नेपाली नागरिकले गुणस्तरीय औषधी प्राप्त गर्ने अधिकार सुनिश्चित गर्न सङ्घले आफ्नो भूमिका अझ प्रभावकारी ढङ्गले निर्वाह गर्ने बताउनुभयो ।  गोरखापत्र दैनिकबाट