संवैधानिक इजलास गठनमा वरीयता विवादले न्यायालयमा तरंग

काठमाडौं । सर्वोच्च अदालतमा संवैधानिक इजलास गठनको विषयलाई लिएर विवाद उत्पन्न भएको छ । प्रधानन्यायाधीश डा. मनोजकुमार शर्माले स्थापित न्यायिक परम्परा र विधिलाई मिचेर वरिष्ठ न्यायाधीशहरूलाई बाहिर राखेर इजलास गठन गरेपछि न्याय क्षेत्र तरंगित बनेको हो । बुधबार गठन भएको इजलासमा वरीयता मिचिएपछि यसलाई कतिपयले कार्यपालिकाको प्रभाव तथा बेञ्च सपिङको आशंकाका रूपमा हेरेका छन् ।

हरेक बुधबार बस्ने संवैधानिक इजलासमा यसअघि वरिष्ठताका आधारमा न्यायाधीशहरू छनोट गर्ने स्थापित सहमति र परम्परा थियो । तर, बुधबार प्रधानन्यायाधीश शर्माले वरीयतामा आफूपछि रहेका वरिष्ठतम् न्यायाधीशद्वय कुमार रेग्मी र हरिप्रसाद फुँयाललाई संवैधानिक इजलासमा समावेश गर्नुभएन । उहाँहरूको साटो वरीयतामा तल रहेका न्यायाधीशहरू नहकुल सुवेदी, विनोद शर्मा, अब्दुल अजिज मुसलमान र महेश शर्मा पौडेललाई राखेर इजलास गठन गरिएको थियो । यसअघि प्रधानन्यायाधीश नियुक्त भएपछि पहिलो पटक जेठ १३ गते इजलास तोक्दा भने शर्माले पहिलेकै प्रक्रियाअनुसार वरिष्ठताकै आधारमा गठन गर्नुभएको थियो ।

बेञ्च सपिङको आशंका

यो विषय किन पनि अत्यन्त पेचिलो बनेको छ भने, बुधबारको इजलासमा कर्मचारी ट्रेड युनियन खारेजीविरुद्धको अत्यन्तै संवेदनशील मुद्दामा सुनुवाइ हुँदै थियो । ट्रेड युनियन अधिकार नागरिकको संवैधानिक हक भए पनि प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहको नेतृत्वमा रहेको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको सरकारले यसलाई आफ्नो प्रतिष्ठाको विषय बनाएको छ । यही राजनीतिक संवेदनशीलताका बीच वरिष्ठतम् न्यायाधीशहरूलाई बाहिर राखिनुले धेरैलाई झस्काएको छ ।

यसअघि वैशाख २८ गते तत्कालीन कायममुकायम प्रधानन्यायाधीश सपना प्रधान मल्लको नेतृत्वमा बसेको संवैधानिक इजलासले ट्रेड युनियन खारेज गर्ने सरकारको निर्णय तत्काल कार्यान्वयन नगर्न अल्पकालीन अन्तरिम आदेश दिएको थियो । उक्त आदेश दिँदा न्यायाधीशद्वय कुमार रेग्मी र हरिप्रसाद फुँयालले बहुमतका आधारमा सरकारको निर्णय रोक्नुभएको थियो । तर, त्यतिबेला सरकारको निर्णयलाई सदर गर्नुपर्ने भन्दै फरक मत राख्नुभएका न्यायाधीश विनोद शर्मालाई भने अहिलेको इजलासमा समावेश गरिएको छ ।

सरकारको निर्णयमा रोक लगाउने वरिष्ठ न्यायाधीशलाई बाहिर राख्नु र फरक मत राख्नेलाई इजलासमा ल्याउनुले न्याय सम्पादनमा सरकारी प्रभाव परेको आशंकालाई थप बल पुर्‍याएको छ । यता, प्रधानन्यायाधीश नियुक्तिमा असन्तुष्ट रहनुभएकी न्यायाधीश सपना प्रधान मल्ल शर्मा नियुक्त भएकै दिनदेखि २० दिन लामो बिदामा हुनुहुन्छ र उहाँको बिदा अझै एक साता बाँकी छ ।

बुधबार बिहान गोला तान्न उपस्थित हुने समयमा पनि संवैधानिक इजलासमा बस्नुपर्ने वरिष्ठ न्यायाधीशद्वय रेग्मी र फुँयाललाई अन्य इजलासको गोला तान्न लगाइएको थियो । बुधबार रेग्मीको एकल र बालकृष्ण ढकालसँगको संयुक्त इजलास बन्यो भने फुँयालको श्रीकान्त पौडेलसँग संयुक्त इजलास बन्यो । उहाँहरूभन्दा कनिष्ठ चार न्यायाधीश भने गोला तान्न उपस्थित भएनन्, किनकि उहाँहरूलाई प्रधानन्यायाधीशले पहिल्यै संवैधानिक इजलासमा बस्ने जानकारी गराइसक्नु भएको थियो ।हिमालय टाइम्स