मुसाबाट सर्छ हान्टा भाइरस

काठमाडौँ, जेठ १८ गते । विश्वका विभिन्न मुलुकमा हान्टा भाइरस सङ्क्रमण पुष्टि हुन थालेपछि नेपाल सरकारले पनि सतर्कता अपनाएको छ ।

स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्रालयले तत्काल नेपालमा सङ्क्रमण पुष्टि नभए पनि सम्भावित जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै सतर्कता अपनाएको हो । मन्त्रालयले रोग निगरानी, स्वास्थ्य सतर्कता तथा पूर्वतयारीका कामलाई तीव्र बनाएको जानकारी दिएको छ । स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्रालयका सचिव डा. विकास देवकोटाले विश्वव्यापी स्वास्थ्य अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै नेपालले आवश्यक तयारी सुरु गरिसकेको जानकारी दिनुभयो । उहाँले अन्तर्राष्ट्रिय सीमानाका, विमानस्थलमा निरन्तर निगरानी भइरहेको जानकारी दिनुभयो ।

“नेपालमा हालसम्म हान्टा भाइरसको सङ्क्रमण पुष्टि भएको छैन । विश्वका केही मुलुकमा सङ्क्रमण देखिएकाले स्वास्थ्य सुरक्षा सतर्कता बढाएका छौँ,” डा. देवकोटाले भन्नुभयो, “आवश्यक परे थप जनशक्ति परिचालन गरिने छ ।” स्वास्थ्यकर्मीलाई तयारी अवस्थामा राख्ने तथा रोग निगरानी प्रणालीलाई थप प्रभावकारी बनाउने तयारी गरिएको उहाँले बताउनुभयो ।

मन्त्रालयका सहप्रवक्ता डा. समीरकुमार अधिकारीले नेपालमा तत्काल सङ्क्रमणको जोखिम कम रहे पनि अन्तर्राष्ट्रिय आवतजावतका कारण सम्भावनालाई पूर्ण रूपमा नकार्न नसकिने बताउनुभयो । उहाँले समन्वय, सम्भावित सङ्क्रमण पहिचान तथा सूचना व्यवस्थापनका कामलाई पनि प्राथमिकतामा राखिएको बताउनुभयो । सङ्क्रमण पुष्टि भएका देशबाट आउने यात्रुको अवस्थाबारे निगरानी भइरहेको उहाँको भनाइ छ । कङ्गोलगायत हान्टा भाइरस पुष्टि भएका देशबाट आउने यात्रुलाई निगरानी गरिने उहाँको भनाइ छ ।

के हो हान्टा भाइरस ?

सरुवा रोग विशेषज्ञ डा. शेरबहादुर पुनका अनुसार हान्टा भाइरस मुसाबाट मानिसमा सर्ने दुर्लभ तर गम्भीर भाइरसजन्य सङ्क्रमण हो । यो भाइरस विश्वका विभिन्न भागमा समय समयमा देखिँदै आएको छ । उहाँले हान्टा भाइरस समूह अन्तर्गत पर्ने विभिन्न प्रकारका भाइरस रहेको र तीमध्ये केहीले मानिसमा गम्भीर स्वास्थ्य समस्या निम्त्याउने बताउनुभयो । विशेष गरी सङ्क्रमित मुसाको पिसाब, दिसा, ¥याल वा त्यसबाट दूषित धुलो तथा वातावरणको सम्पर्कमा आउँदा मानिस सङ्क्रमित हुन सक्ने उहाँको भनाइ छ । सङ्क्रमित मुसाले छोएका वस्तु सफा गर्दा, गोदाम, पुराना कोठा वा फोहोर स्थान सफा गर्दा उड्ने धुलोमार्फत पनि भाइरस शरीरमा प्रवेश गर्न सक्छ । त्यसैले सरसफाइका क्रममा विशेष सावधानी अपनाउनुपर्ने बताउनुभयो । डा. पुनका अनुसार केही प्रकारका हान्टा भाइरस मानिसबाट मानिसमा पनि सर्ने सम्भावना रहेको अध्ययनले देखाएका छन्, यद्यपि यस्तो सङ्क्रमण दुर्लभ मानिन्छ ।

लक्षण 

डा. पुनका अनुसार हान्टा भाइरस सङ्क्रमणका प्रारम्भिक लक्षण सामान्य भाइरल सङ्क्रमण जस्तै देखिन सक्छन् । ज्वरो आउने, अत्यधिक थकान हुने, शरीर गल्ने, मांसपेशी दुख्ने, टाउको दुख्ने, वाकवाकी लाग्ने, बान्ता हुने, पखाला लाग्ने तथा पेट दुख्ने जस्ता लक्षण प्रारम्भिक चरणमा देखिन सक्छन् । रोग जटिल बन्दै जाँदा खोकी लाग्ने, श्वासप्रश्वासमा कठिनाइ हुने, छाती कस्सिएको महसुस हुने, फोक्सोमा पानी जम्ने तथा मिर्गौलाको कार्यक्षमतामा असर पुग्ने अवस्था आउन सक्ने उहाँले बताउनुभयो । समयमै उपचार नपाएमा सङ्क्रमण गम्भीर बन्न सक्ने भएकाले शङ्कास्पद लक्षण देखिए तत्काल स्वास्थ्य संस्थामा सम्पर्क गर्न उहाँको सुझाव छ ।

डा. पुनले भाइरसबाट बच्नका लागि मुसाको अत्यधिक सम्पर्कमा आउने स्थान सफा गर्दा मास्क र पन्जा प्रयोग गर्न, फोहोर तथा धुलो सफा गर्दा सावधानी अपनाउन, खाद्यान्न सुरक्षित राख्न तथा व्यक्तिगत सरसफाइमा विशेष ध्यान दिन आग्रह गर्नुभयो ।गोरखापत्र दैनिकबाट